(सन्दर्भ : १२औँ एनआरएनए एकता अधिवेशन)

✦ सरोज अर्याल

काठमाडौंमा आयोजना भइरहेको ‘१२औँ एनआरएनए एकता अधिवेशन’ले विश्वभर फैलिएका नेपाली समुदायलाई फेरि एकपटक एउटै साझा मञ्चमा जोड्ने प्रयास गरिरहेको छ । उद्घाटन सत्रमा डा. बद्री केसीले राख्नुभएको मन्तव्यले गैरआवासीय नेपालीहरूको अधिकार, जिम्मेवारी र नेपालको भविष्यसँग जोडिएको डायस्पोराको भूमिकालाई गहिरो रूपमा उजागर गरेको छ।

विश्वका विभिन्न मुलुकमा फैलिएका लाखौँ नेपालीहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने संस्थाका रूपमा गैरआवासीय नेपाली संघ (NRNA) आज केवल सामाजिक सञ्जाल वा भावनात्मक सम्बन्धको संस्था मात्र होइन, बरु नेपालको आर्थिक, सामाजिक र बौद्धिक विकाससँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको शक्तिशाली विश्वव्यापी सञ्जाल बनिसकेको छ ।

डा. केसीले आफ्नो सम्बोधनमार्फत यही वास्तविकतालाई स्पष्ट गर्दै, विदेशमा रहेका नेपालीहरूको योगदानलाई सम्मान गर्दै उनीहरूको अधिकार सुनिश्चित गर्नु अब नेपालको राष्ट्रिय प्राथमिकतामध्ये एक हुनुपर्ने सन्देश दिनुभयो ।

विश्वभर फैलिएको नेपाली डायस्पोराको वास्तविक शक्ति

आज विश्वका ९० भन्दा बढी देशमा नेपालीहरू बसोबास गरिरहेका छन् । लाखौँ नेपालीहरूले विभिन्न क्षेत्रमा आफ्नो दक्षता, श्रम र प्रतिभा प्रयोग गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय समाजमा उल्लेखनीय पहिचान बनाइरहेका छन् ।

नेपालको अर्थतन्त्रमा डायस्पोराको योगदान मुख्यतः रेमिट्यान्समार्फत देखिने भए पनि, वास्तविक शक्ति केवल आर्थिक सहयोगमा सीमित छैन । विदेशमा रहेका नेपालीहरूले हासिल गरेको ज्ञान, प्रविधि, व्यवस्थापन क्षमता, उद्यमशीलता र अन्तर्राष्ट्रिय नेटवर्क नेपालका लागि अमूल्य पूँजी हुन सक्छ ।

डा. बद्री केसीले आफ्नो मन्तव्यमा यही पक्षलाई जोड दिँदै भन्नुभयो- अब डायस्पोरालाई केवल ‘रेमिट्यान्स पठाउने समुदाय’को रूपमा होइन, राष्ट्र निर्माणको रणनीतिक साझेदार का रूपमा बुझ्नुपर्ने समय आएको छ ।

नागरिकता र अधिकारको जटिल प्रश्न

उद्घाटन मन्तव्यको सबैभन्दा महत्वपूर्ण विषय थियो- गैरआवासीय नेपालीहरूको नागरिकता र कानुनी अधिकार । विदेशमा बसोबास गर्ने धेरै नेपालीहरूले आफ्नो जीवनको ठूलो हिस्सा विदेशमा बिताए पनि उनीहरूको भावनात्मक, सांस्कृतिक र पारिवारिक सम्बन्ध नेपालसँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ। तर व्यवहारिक रूपमा उनीहरूले अझै पनि धेरै कानुनी तथा प्रशासनिक अवरोधहरूको सामना गर्नुपरेको अवस्था छ ।

दोहोरिएको नागरिकताको व्यवस्था, लगानीको सहज वातावरण, सम्पत्ति अधिकार, तथा नेपालमा व्यवसाय सञ्चालन गर्ने प्रक्रियामा देखिने जटिलता जस्ता विषयहरू अझै पूर्ण रूपमा समाधान हुन सकेका छैनन् ।

डा. केसीले स्पष्ट रूपमा भन्नुभयो कि यदि नेपालले आफ्नो डायस्पोरालाई सम्मानपूर्वक समेट्न सक्यो भने, त्यो केवल भावनात्मक सम्बन्ध मात्र होइन, राष्ट्रिय विकासको ठूलो अवसर बन्न सक्छ ।

एनआरएनएको संस्थागत एकता र नेतृत्वको चुनौती

पछिल्ला केही वर्षहरूमा गैरआवासीय नेपाली संघ (NRNA) भित्र देखिएका मतभेद र संगठनात्मक विवादले संस्था कमजोर भएको अनुभूति धेरैलाई भएको थियो। यही पृष्ठभूमिमा आयोजित १२औँ एनआरएनए एकता अधिवेशन लाई धेरैले संस्थागत पुनःएकताको महत्वपूर्ण अवसर का रूपमा हेरेका छन् ।

डा. बद्री केसीले आफ्नो भाषणमा एनआरएनए कुनै व्यक्तिको संस्था नभई विश्वभरका सबै नेपालीहरूको साझा संगठन भएको स्पष्ट पार्दै व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर संस्थागत एकता कायम गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउनुभयो ।

उहाँले एनआरएनएलाई अझ पारदर्शी, उत्तरदायी र प्रभावकारी संस्था बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै, संगठनलाई भविष्यमा अझ सशक्त र प्रभावशाली बनाउने लक्ष्य प्रस्तुत गर्नुभयो ।