विश्वभर फैलिएको नेपाली समुदायमा उत्साह

✍ सरोज अर्याल

विश्वभर छरिएर रहेका नेपालीहरूलाई एउटै साझा सूत्रमा बाँध्ने संस्था गैर आवासीय नेपाली संघ (NRNA) दुई वर्षअघि भएको विभाजनपछि फेरि एक ठाउँमा आएको छ। लामो समयदेखि चलिरहेको आन्तरिक मतभेद, निर्वाचन विवाद, नेतृत्वको खिचातानी र संरचनागत असहमतिको कारण दुई भागमा विभाजित भएको संघ आज पुनः एकताबद्ध भएपछि विश्वव्यापी रूपमा बसेका नेपालीहरूमा उत्साह, राहत र आशाको वातावरण सिर्जना भएको छ।

दुई वर्षअघिको विभाजन : पृष्ठभूमि

सन् 2023 तिर संघको केन्द्रिय नेतृत्वमा देखिएको गम्भीर विवादले NRNA को छवि मात्र कमजोर बनाएन, विदेशमा बसेका लाखौँ नेपालीको प्रतिनिधित्व गर्ने यो संस्थालाई नै जोखिमपूर्ण मोडमा पुऱ्यायो। दुवै पक्षले आफूलाई वैध बताउँदै छुट्टाछुट्टै कार्यसमिति बनाएका थिए। यसले गैरआवासीय नेपाली समुदायमा अविश्वास, द्वन्द्व तथा असहयोगको वातावरण फैलिएको थियो।
विशेष गरी गल्फ देशहरू, यूरोप, अमेरिका र अष्ट्रेलियामा रहेका शाखाहरूमा दुई/दुई समूह बनेका थिए, जसले संस्थागत कार्यक्रममा समेत द्वैधता ल्याएको थियो।

एकताको पहल कसरी सम्भव भयो?

गत आठ महिनादेखि नेपाल सरकारका प्रतिनिधि, संस्थापक सदस्य, वरिष्ठ सल्लाहकार तथा विश्वभरका राष्ट्रिय समन्वय परिषद् (NCC) हरूले निरन्तर संवाद, समन्वय र मेलमिलापका प्रयास गर्दै आए।
अन्ततः दुबै समूहले सामान्य हितका सवाल- जस्तै,
• विदेशमा रहेका नेपालीको सुरक्षा,
• रोजगारी तथा श्रम अधिकार,
• नेपालमा लगानी प्रबर्द्धन,
• सम्पर्क, प्रतिष्ठा र पहिचानको संरक्षण,
यी विषयलाई प्राथमिकतामा राख्दै एकताको सहमतिपत्रमा हस्ताक्षर गरे।

एकता घोषणापत्रमा ‘NRNA हाम्रो साझा आत्मा हो- विभाजनले सबैलाई कमजोर बनाउँछ, एकताले नेपालीलाई बलियो बनाउँछ’ भन्ने मूल नारामार्फत नयाँ यात्राको संकेत गरिएको छ।

नयाँ संरचना : संयुक्त नेतृत्वको मोडल

सम्झौताअनुसार अबको कार्यकालमा दुवै पक्षबाट प्रतिनिधित्व हुने गरी “संयुक्त नेतृत्व” प्रारम्भिक मोडेल लागू गरिएको छ।
• संयुक्त अध्यक्षीय प्रणाली,
• साझा कार्ययोजना समिति,
• स्वतन्त्र लेखा परीक्षण र पारदर्शिताको मापदण्ड,
• नेतृत्व भेटघाट र संवाद प्रक्रिया नियमित गर्ने व्यवस्था,
यी व्यवस्था आगामी विवाद रोक्ने ग्यारेन्टीका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।

विश्वभरका नेपालीको प्रतिक्रिया

अमेरिकामा बस्ने १२ वर्षका सदस्य कुमार महर्जन भन्छन्, ‘हामीले चाहेको यही हो- एकता। दुई वर्षको विभाजनले भावनात्मक रूपमा विश्वभरका नेपाली टुक्रिएको थियो।’

त्यस्तै कतारमा कार्यरत श्रमिक प्रतिनिधि माया लिम्बूले भनिन्, ‘NRNA संघर्षका क्रममा श्रमिक मुद्दा कमजोर भएको महसुस भयो। अब फेरि एक भएर हाम्रा समस्याहरू बलियो रूपमा उठाइने आशा छ।’

नेपालका राजनीतिक तथा कूटनीतिक वृत्तले समेत यो एकतालाई सकारात्मक रूपमा लिएका छन्। परराष्ट्र मन्त्रालयका एक अधिकारीको भनाइअनुसार, ‘एकीकृत NRNA नै विदेशमा रहने नेपालीको वास्तविक प्रतिनिधि हो। सरकारले पनि अब सहयोग र समन्वय सहज रूपमा गर्न सक्छ।’

अबको चुनौती र सम्भावना

एकतापछि अब संघसँग ठूलो अवसर र चुनौती दुवै छन्।

अवसरहरू :

• ‘One Global Nepali Network’ को लक्ष्य
• लगानी सम्मेलनमा प्रवासी योगदान
• श्रमिक अधिकार सम्बद्ध कूटनीतिक पहल
• नेपाल-प्रवासी आर्थिक र सांस्कृतिक पुल बलियो बनाउने कार्य

चुनौतीहरू :

• पुराना विवाद पुनः नउठ्ने बनाउने
• सदस्यता विवाद समाधान
• पारदर्शिता र वित्तीय जवाफदेहिताको विश्वसनीयता कायम
• शाखा-स्तरदेखि केन्द्रसम्म एकै सोचमा काम गर्ने

निष्कर्ष :

दुई वर्षको कटु सम्बन्धमाथि समाप्ती लगाउँदै आज NRNA ले पुनः एकता पुनर्स्थापित गरेको घोषणा गरेको छ । संस्थाको ‘साझा आत्मा’ – भनिएको भाव आज व्यवहारमा परिणत भएको छ। अब विश्वभरका नेपालीले एउटै छातामुनि, एउटै आवाज र एउटै उद्देश्य लिएर अगाडि बढ्दै NRNA लाई पुनः एकढिक्का, बलियो र विश्वासिलो संस्था बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।