आज पुस १६ अर्थात् ४२ औं राष्ट्रिय मेलमिलाप दिवस । जननायक बीपी कोइरालाले भारतबाट आठ वर्षे निर्वासित जीवन बिताएर राष्ट्रिय मेलमिलापको आह्वान गर्दै स्वदेश फर्किएको दिनको सम्झनामा यो दिवस मनाउने गरिएको हो ।

२०३३ साल पुस १६ गते नेपाली कांग्रेसका संस्थापक नेता एवं प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका धरोहर वीपी कोइरालासहितका नेताहरु आठ वर्षे निर्वासित जीवन बिताएर यसै दिन स्वदेश फर्किएका थिए । आठबर्षको भारत प्रवासपछि २०३३ साल पुस १६ गते कांग्रेस नेताहरु विपी कोइराला, गणेशमान सिंह, शैलजा आचार्य, खुमबहादुर खड्कालगायतका नेता राष्ट्रिय एकता र मेलमिलापको सन्देशसहित नेपाल फर्किएका थिए ।

२०१७ सालमा तत्कालीन राजा महेन्द्रले जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री वीपी कोइरालाको सरकार बर्खास्त गर्दै निर्दलीय पञ्चायती ब्यवस्था शुरु गरेपछि कोइराला सहितका नेतालाई ७ बर्ष जेल पठाइएको थियो । तत्कालीन भारतीय प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धीले स्वतन्त्र राज्य सिक्किमलाई भारतमा गाभिसकेर अन्य छिमेकी मुलुकहरुप्रति पनि गिद्धे दृष्टि राख्न थालेको सुइँको पाउँने वित्तिकै वीपी स्वदेश फर्किएका थिए ।

नेपालका पहिलो निर्वाचित प्रधानमन्त्री तथा प्रजातन्त्रकालागि कठिन राजनीतिक संर्घष गर्नु भएका बीपी कोईरालाले प्रादुर्भाव गरेको राजनीतिक मेलमिलापको सान्दर्भिकता अझै पनि उत्तिकै बलियो बन्दै गएको धेरैको अनुभव छ । राजनीतिक ध्रुविकरण चरम रुपमा चुलिएको वर्तमान अवस्थामा बीपीको मेलमिलापको नीति झनै व्यावहारिक र द्धन्द्ध समाधान गर्ने सुत्र बन्न सक्ने चर्चा गर्न थालिएको छ । बीपीको त्यो मेलमिलाप नीति राष्ट्रियता, एकता, प्रजातन्त्र र मुलुकको सबल सार्वभौमिकताको लागि थियो ।

राजा, राजनीतिक दलहरु र सर्वसाधारण नागरिक एकतावद्ध नहुँदासम्म राष्ट्रियता बलियो हुन नसक्ने ठम्याई बीपीले गरेका थिए । अहिले देखिएको राजनीतिक शक्तिहरु बीचको अनावश्यक टकराव र अवाञ्छित वाह्य दवाव र प्रभाव विश्लेषण गर्दा वीपीको मेलमिलाप नीति अहिले पनि उत्तिकै सान्दर्भिक रहेको पुष्टि हुन्छ ।

तर नेपाली कांग्रेस केन्द्रिय समितिले भने राष्ट्रिय मेलमिलाप दिवसको अवसरमा कुनैपनि कार्यक्रमको आयोजना नगरेको बुझिएको छ । कांग्रेस केन्द्रिय कार्यालयका मुख्य सचिव कृष्ण पौडेलका अनुसार मेलमिलाप दिवसको अवसरमा भातृ संस्थाहरुले कार्यक्रमको आयोजना गरेको जानकारी दिएका छन् ।

मेलमिलाप दिवसजस्तो महत्वपूर्ण कार्यक्रमलाई केन्द्रिय समितिले बिर्सिएको भन्दै कांग्रेसका भातृ तथा शुभेच्छुक संस्था एवं नेता तथा कार्यकर्ताहरुले आ–आफ्नो ठाउँमा कार्यक्रमको आयोजना गरेका छन् ।

स्रोतका अनुसार राष्ट्रिय मेलमिलाप दिवसको अवसरमा कांग्रेस नेता लोकेश ढकालले बत्तिसपुतलीमा, बीपी स्मृति ट्रष्टले बालुवाटारमा, नेविसंघ लगायतका अन्य भातृ तथा शुभेच्छुक संस्थाहरुले राष्ट्रिय सभा गृहमा कार्यक्रमको आयोजना गरेका छन् ।

तर काँग्रेसभित्रै पटक पटक आन्तरिक किचलो हुँदा काँग्रेसीहरुले नै बीपीको मर्मलाई अहिलेसम्म लत्याउँदै आएको आभाष पाउन सकिन्छ । विभिन्न परिवर्तनमा कम्युनिष्ट शक्तिहरु पनि त्यही बीपीको मेलमिलाप नीति सम्झदै काँग्रेससंग एकता गर्न आइपुग्छन् । तर अहिलेसम्म स्वार्थपुर्ण योजनाका लागि बीपी भजाइएका छन् । सच्चा दिलले बीपी नपुजिएको पुराना काँग्रेसी नेताहरु नै बताउँछन् । पछिल्लो समय नै कांग्रेस केन्द्रिय समिति नै संस्थापक नेताका बिचारलाई संस्थागत भन्दा पनि बिर्सिदै गएकोमा सच्चा कांग्रेसहरुले चिन्ता ब्यक्त गर्न थालेका छन् ।