कुनै समय अन्तर्राष्ट्रिय आगन्तुकहरूले मनपराउने स्थानहरू अहिले आन्तरिक पर्यटकहरूले भरिएका छन् । यो रूपान्तरणले नेपालको पर्यटन क्षेत्रको लागि एउटा आशाजनक मार्गको सङ्केत गर्छ, जसले राष्ट्रलाई आर्थिक रूपमा समृद्ध बनाउँछ ।
✍ सुधन सुवेदी
नेपालको पर्यटन-दृश्यमा एक अद्वितीय परिवर्तन देखिएको छ । प्रमुख रूपमा आन्तरिक पर्यटनमा देखिएको गतिशीलताले नेपालको पर्यटन परिदृश्य नै परिभाषित गरेको छ । आन्तरिक पर्यटनको द्रुत विकासले विशेष रूपमा नेपालले पर्याप्त पूर्वाधार विकासको सम्भावित वृद्धिको बारेमा बहस गर्दैछ । पर्यटन प्रारम्भमा मुख्यतया तीर्थयात्राको वरिपरि फैलिएको थियो । प्रारम्भिक योजनाको अभावले यस क्षेत्रको आवश्यक विकासमा विलम्ब भएको थियो ।
जीवनशैली परिवर्तन :
नोकरी वा रोजगारीका अवसरहरू, अनलाइन रोजगारका विकल्पहरू, आउटसोर्सिङ र कल सेन्टरहरूको वृद्धिले व्यक्तिहरूको जीवनशैलीमा महत्वपूर्ण परिवर्तन गरेको छ । यस परिवर्तनले व्यक्तिहरूलाई मनोरञ्जन प्रयासका माध्यममा नयाँ स्वरूप प्रदान गर्दैछ । पूर्वाधारको विस्तारसँगै पर्यटनको सम्भावनाको मूल्याङ्कन गर्दै नेपालले पर्यटन क्षेत्रको दिगो प्रगतिका लागि जैविक र सहज सुरुवातले विस्तारको लागि आधार बनाउन जरुरी छ । यसमा रणनीतिक योजना र आकर्षणको विविधीकरण अनिवार्य हो ।
आन्तरिक पर्यटनको विकासमा शिक्षाले पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ । अब माता-पिताहरूले ऐतिहासिक स्थलमा आफ्ना बच्चाहरूसँग यात्रा गरिरहेका छन् । बच्चाहरूको स्कुलको प्रोजेक्टवर्क यस्तै उदाहरण हुन् जसले घरबाट बाहिर निक्लिन एक किसिमले बाध्यात्मक स्थिति बनाएको छ ।
सरकारी संस्थाहरूले समेत पर्यटन छुट्टी यात्रा (LTC) को लागु गरेका छन् । यसमा रोजगारदाताहरूले आफ्नो कर्मचारीहरूको यात्रा खर्च ब्यहोर्दछन् यसले आन्तरिक पर्यटनलाई नयाँ उचाइ दिने विश्वास गर्न सकिन्छ । यस्ता प्रयासहरूले स्थानीय पर्यटन उद्योगलाई प्रोत्साहन गर्दछ साथै क्षेत्रीय विकासको दृष्टिकोणमा विविधता ल्याउँछ ।
नेपालको पर्यटन परिदृश्यमा परिवर्तन :
नेपालका विभिन्न पदमार्गहरूमा आन्तरिक पदयात्रीहरू बढेको देख्न सकिन्छ । म्याग्दीको घोरेपानी, धनकुटाको हिले, मकवानपुरको चित्लाङ, कास्कीको घान्द्रुक, कैलालीको घोडाघोडी लगायत स्थानमा पर्यटकको चहलपहल बढेको छ । यसले नेपाली पर्यटकहरूको मानसिकतामा परिवर्तन आएको प्रस्ट्याउँछ । आफ्नो देशको सुन्दरतालाई आफ्नो अवकाशकालमा अन्वेषण गर्न चाहने पनि बाक्लै संख्यामा छन् । उद्यमी, सरकारी, गैरसरकारी कर्मचारी, विद्वान, र सामान्यजन सबै आन्तरिक पर्यटनमा सक्रिय रूपमा संलग्न छन् ।
शहरी प्रदूषण र अशान्त शहरी जीवनको सामना गर्दा थाकेकालाई पदयात्रा अमृतसरह हुन्छ । हिउँले ढाकिएको चुचुराहरूको दृश्य, बिहानको आभा, गाउँका बस्तीहरू, विविध संस्कृतिहरू, घना वन्यजन्तु, र मनोरम परिदृश्यहरूले देशको पर्यटन खजानाको अपारता दर्शाउँछ । विशेषगरी भौगोलिक, सांस्कृतिक, र जैविक विविधताले घरेलु सम्पदाले देश चिनाउने सुनौलो अवसर प्रदान गर्दछ ।
परम्परागतदेखि रूपान्तरणसम्म :
आन्तरिक पर्यटकका लागि मर्दी, अन्नपूर्ण, लाङटाङ जस्ता स्थानहरू आकर्षक गन्तव्यका रूपमा प्रमुख देखिएको छ । पोखराबाट यात्रा तुलनात्मक रूपमा छोटो भए पनि, बढेको पहुँच, सुधारिएको सञ्चार पूर्वाधार र राम्रा बाटोले घोरेपानी, पुनहिल र घान्द्रुक जस्ता ठाउँहरूमा आन्तरिक पर्यटकको आगमनलाई बढाएको छ ।
सूर्यको पहिलो किरणको परिदृश्यमा नाच्दै, पुनहिलको शिखरलाई उज्यालो पार्दै र हिउँले ढाकेका चुचुराहरूलाई अवलोकनका मनमोहक दृश्यहरू अलौकिक छन् । पुनहिलको आकर्षण, अन्नपूर्ण शृङ्खला र धौलागिरी हिमालय (समुन्द्री सतहबाट ८,००० मिटरभन्दा अग्लो) सबैले एउटा सुन्दर क्यानभास बनाएका छन् ।
पुनहिलमा मार्च-अप्रिल महिनामा करिब १५ प्रजातिका लालीगुराँस फुल्ने गर्दछ । यसको विपरीत, डिसेम्बर-जनवरीले हिमपातको साक्षी बनाउँछ । प्रदूषित, पुरानो वातावरणमा प्राकृतिक, सौहार्दपूर्ण यात्रा सुरु गर्ने आकर्षण पर्यटकहरूको लागि चुम्बकीय उर्जा हो । नेपाली नागरिकहरूले पर्यटन अर्थतन्त्रमा योगदान दिन सक्छन् । नीतिगत व्यवस्थासहित सरकारी तथा वित्तीय संस्थाका कर्मचारीहरूलाई विनियोजन गरिएको बजेट र तर्जुमा गरिएका योजनाहरूलाई आन्तरिक पर्यटनको वृद्धिमा निर्णायक योगदान पुऱ्याएर यात्रा गर्न प्रोत्साहित गर्नसक्ने हो भने देशको कायाँपलट दूर छैन ।
अगाडिको यात्रा :
अन्त्यमा, नेपालको आन्तरिक पर्यटनले भूकम्प र कोरोनापछि रूपान्तरणको अनुभव गरिरहेको छ । मुख्यतया तीर्थयात्राकेन्द्रित प्रयासहरूबाट ट्रेकहरू र शान्त विश्रामहरूमा परिवर्तन, अनुभवहरूको साटफेरको बढ्दो इच्छाले एकपछि अर्को यात्राका लागि प्रोत्साहित गर्दछ । कुनै समय अन्तर्राष्ट्रिय आगन्तुकहरूले मनपराउने स्थानहरू अहिले आन्तरिक पर्यटकहरूले भरिएका छन् । यो रूपान्तरणले नेपालको पर्यटन क्षेत्रको लागि एउटा आशाजनक मार्गको सङ्केत गर्छ, जसले राष्ट्रलाई आर्थिक रूपमा समृद्ध बनाउँछ । पर्यटन उद्योगले अनुकूलन, विविधीकरण र फस्टाउँदै जाँदा नेपालको आन्तरिक पर्यटन क्षेत्र आशाजनक भविष्यको लागि तयार भएको सङ्केत गर्छ ।
प्रतिक्रिया