अन्ततः इरानी नागरिकले ध्वस्त देशसँगै झन् कट्टर र निरङ्कुश सत्ता पाउने पो हुन् कि भन्ने आशङ्का छ । उद्देश्य नै एटम बम भयो भने भोकै सुतेर पनि बनाइ छोड्छन् ।

✍ नारायण गाउँले

इरानले निःशर्त आत्मसमर्पण नगर्दासम्म युद्ध रोकिन्न भन्ने ट्रम्पको एउटा बोलीले तेलको मूल्य ११५ डलर पुग्यो !

यसको सङ्केत यो युद्ध निकै लामो र अनिर्णायक हुने भन्ने थियो । जमिनमा पाइलै नटेकी आकाशबाट मात्रै ठूलो सङ्ख्याको इरानी सेनालाई आत्मसमर्पण गराउनु असम्भवजस्तै हुने धेरैको बुझाइ छ । विश्व अर्थतन्त्र नै डामाडोल हुने देखियो ! शेयर बजार रातो भयो, अनियन्त्रित मूल्यवृद्धिको डरले धेरै देशको निद्रा उड्यो !

हिजो डोनाल्ड ट्रम्पले यो ठूलो युद्ध नभएर छोटो सैन्य कारवाहीमात्रै भएको र सकिनै लागेको वक्तव्य दिएपछि ११५ बाट तेलको मूल्य एक्कासि घटेर ८० डलरमा आइपुग्यो ! शेयरबजार हरियो भयो ! तेलको मूल्य नियन्त्रण गर्न आफूसँग ठोस प्लान भएको ट्रम्पले बताएपछि मूल्य घटेको थियो ।

आज (मंगलबार) फेरि इरानले यो युद्ध अमेरिकाले होइन आफूले चाहेर मात्रै रोकिने वक्तव्य दियो । लामो समय युद्धका लागि तैयार रहेको र युद्ध जारी रहुन्जेल पर्सियन गल्फबाट एक थोपा तेल पनि पास हुन नदिने बताएपछि तेलको मूल्य फेरि उकालो लाग्दै छ ।

कोभिडपछि सुरु भएको आर्थिक मन्दीले सिङ्गो विश्व आक्रान्त थियो । युक्रेन युद्धले थपेको मूल्यवृद्धिले थला पऱ्यो । उपभोग्य वस्तुदेखि ब्याजदरसम्म सबै बढेपछि ऋणमा चल्ने पश्चिमी जीवन यसै थिलोथिलो थियो, बल्लतल्ल उठ्ने बेलामा इरान युद्ध आइलाग्यो !

नेपाल पनि यो युद्धबाट अछुतो छैन । केही हप्ता यो नरोकिने हो भने तेल र ग्यासको सङ्कट भारतमा मात्रै सीमित हुँदैन, नेपालले पनि ब्यहोर्छ । ६० डलरको तेल ८०–८५ हुँदा यसै महँगी बढिसक्यो । आयात र व्यापारघाटा बढ्ने नै भयो ! मजस्ता हजारौँ नेपालीको भोट हाल्न नेपाल जाने सपना एअरपोर्टमै तुहिएनमात्रै, कति अझै अलपत्र अवस्थामा छन् । हाम्रो सोझो फ्लाइट छैन । गल्फ क्षेत्रले हामीलाई कनेक्ट गर्थ्यो, त्यो आकाश बन्द छ । अर्को कनेक्शन भारत हो ! पाकिस्तानको आकाश उसका लागि बन्द छ ! गल्फरूट बन्द भएपछि लामो रूट लिएर उड्न सक्षम प्लेन नभएको भन्दै तिनले पनि युरोपको फ्लाइट क्यान्सल गर्दै छन् !

हाम्रो वैदेशिक रोजगारी र रेमिटेन्सको मुख्य स्रोत नै गल्फ भएकाले हाम्रो अर्थतन्त्रमा यसको असर एकदम छिटो र गहिरो पर्नेछ ! आयात महँगो हुने तर हवाइसेवा बन्द भएर पर्यटक अनि रेमिटेन्स बन्द भएर डलर नआउने हो भने हाम्रो ब्यालेन्स बिग्रन सक्छ ।

सबैभन्दा सुरक्षित भनेर विश्वभरिको लगानी भित्ऱ्याइरहेको दुबई आज अर्बौं डलरको नोक्सान ब्यहोर्ने स्थितिमा छ । उसको आकाश लगभग बन्द छ । जनजीवन पनि सामान्य छैन । मुख्य कुरो, लगानीको वातावरण र कथ्य नै उसको सम्पत्ति हो, जसमा सबैभन्दा ठूलो क्षति पुग्यो । युरोप आफ्नो तेलभण्डारले कति दिन धान्छ भन्ने चिन्तामा छ । छिमेकी देश चीन र भारतलाई त यसले ठूलो टाउको दुखाइ नै छ । तेलको मूल्य बढेको र अमेरिकी साधनस्रोत गल्फतिर खर्च भएकाले रूसलाई भने यसबाट फाइदा पुगेको देखिन्छ । अर्को प्रत्यक्ष फाइदा भनेको इजरायललाई नै हो । यो उसैको युद्ध हो । अमेरिकालाई फसाउन ऊ सफल भएको हो ।

इरानको मिलिटरी बेस, नेतृत्व र टार्गेट जति पहिलो हप्तामै हानिसकेको अमेरिकाले युद्ध लामो हुँदै जाँदा हान्ने भनेको तेल भण्डार र पूर्वाधार नै होला । इरानले पनि इजरायल र गल्फमा ऊर्जाक्षेत्रलाई नै टार्गेट बनाएको छ । यसले गर्दा विश्वभर ऊर्जासङ्कट देखिने डर छ । इरानको केन्द्रीय कमान्ड निष्क्रिय जस्तै देखिन्छ । अस्तिमात्र राष्ट्रपतिले माफी माग्दै छिमेकी देशमा आक्रमण नगर्ने बताएका थिए, तर तत्कालै आक्रमण भयो ।

अमेरिकाको पनि प्रतिरक्षादेखि आक्रमणसम्म दैनिक करोडौं डलरका क्षेप्यास्त्र खर्च भइरहेछन् । लजिस्टिक खर्च उस्तै छ । अमेरिकालाई पनि यसले आच्छु आच्छु पारेको देखिन्छ । इरानलाई युद्धका लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण ‘इन्टेलिजेन्स’ रूस र चीनले उपलब्ध गराई रहेको आशङ्का छ । २० हजारको ड्रोन खसाल्न पाँच मिलियनको मिसाइल खर्च गर्न पर्ने स्थिति छ । मध्यपूर्वका सबै जसो बेसमा ठूलो क्षति पुगेको अनुमान छ । ऊर्जामा भने ऊ आत्मनिर्भर भएकाले ठूलो असर नहोला तर पूँजीवादी देश भएकाले मूल्यवृद्धिको असर त आमजनतालाई परि नै हाल्छ । देशमा युद्धविरोधी जनमत बढ्दो छ !

हवाइ हमलाबाट सत्ता परिवर्तन हुँदैन भन्दै साथ नदिएको बेलायतले ठूलो हप्की बेहोऱ्यो । स्पेनसँग त कट्टी भन्दै ट्रम्पले रिस नै पोखेको सुनियो । कडा विरोध गर्न नसके पनि कुनै पनि देश यो युद्धको समर्थनमा देखिन्नन् !

अन्ततः इरानी नागरिकले ध्वस्त देशसँगै झन् कट्टर र निरङ्कुश सत्ता पाउने पो हुन् कि भन्ने आशङ्का छ । उद्देश्य नै एटम बम भयो भने भोकै सुतेर पनि बनाइ छोड्छन् । अझ यो आक्रमणले तिनलाई अर्को बहाना र कारण दिनेछ ।

पाकिस्तान र अफगानिस्तान लड्दै छन् । अफ्रिकामा लाखौं मान्छे मारिने युद्ध जारी छ । युक्रेनमाथि दिनहुँ मिसाइल खस्दै छन् । गल्फ क्षेत्र धुवाँ धुवाँ छ । अबका दिन कसैका लागि पनि सजिला छन् जस्तो लाग्दैन ! तर गर्ने पो के हो !

_{^{(गाउँलेको फेसबुक वालबाट)}}