हामीले यो पनि बुझ्नुपर्छ कि नेपालको भविष्य कुनै एक जाति, एक समुदाय वा एक वर्गले मात्र निर्माण गर्न सक्दैन । नेपाल सबै नेपालीहरूको साझा मातृभूमि हो । त्यसैले क्षेत्री समुदायको भूमिका पनि नेतृत्वदायी, समन्वयकारी र राष्ट्रलाई जोड्ने हुनुपर्छ, विभाजन गर्ने होइन । साँचो राष्ट्रवाद भनेको सम्पूर्ण नेपाली समाजलाई साथ लिएर अघि बढ्नु हो ।

✍ काजी कार्की

प्रिय क्षेत्री दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरू,

इतिहासका केही क्षण यस्ता हुन्छन्, जब एउटा पुस्ताले केवल आफ्नो वर्तमानका लागि होइन, भविष्यका पुस्ताहरूका लागि पनि निर्णय गर्नुपर्ने हुन्छ। आज नेपाल त्यस्तै एउटा मोडमा उभिएको छ । राजनीतिक अस्थिरता, आर्थिक संकट, युवाशक्तिको व्यापक पलायन, बढ्दो भ्रष्टाचार, सामाजिक विखण्डन, राष्ट्रिय आत्मविश्वासको ह्रास तथा बाह्य प्रभावहरूको बढ्दो दबाबबीच देशले आफ्नो भविष्यको दिशाबारे गम्भीर प्रश्नहरूको सामना गरिरहेको छ । यही संवेदनशील घडीमा म क्षेत्री समुदायलाई एउटा खुला पत्रमार्फत सम्बोधन गर्न चाहन्छु ।

यो पत्र कुनै जातीय श्रेष्ठताको पक्षमा लेखिएको होइन । यो कुनै समुदायलाई अरूमाथि उभ्याउने प्रयास पनि होइन । बरु यो इतिहासले दिएको जिम्मेवारी सम्झाउने, पुर्खाहरूले छोडेर गएको विरासतको स्मरण गराउने र राष्ट्रप्रति हाम्रो साझा कर्तव्यको बोध गराउने एउटा विनम्र प्रयास हो ।

नेपालको इतिहास पल्टाउँदा क्षेत्री समुदायको योगदानलाई अलग गरेर हेर्न सकिँदैन । नेपालको एकीकरणदेखि राष्ट्रिय स्वाभिमानको रक्षा, सीमाको संरक्षणदेखि राज्य सञ्चालनसम्म क्षेत्री समुदायका हजारौं ज्ञात-अज्ञात वीरहरूले आफ्नो जीवन राष्ट्रका नाममा समर्पित गरेका छन् । उनीहरूका लागि व्यक्तिगत सुखभन्दा मातृभूमिको सम्मान ठूलो थियो । परिवारभन्दा राष्ट्रको भविष्य महत्वपूर्ण थियो ।

नेपाल एकीकरणको अभियान केवल भूगोल जोड्ने कार्य थिएन, त्यो राष्ट्रिय चेतना निर्माण गर्ने अभियान थियो। अनेकौं युद्ध, संघर्ष र कठिनाइहरूका बीच नेपाललाई एउटा स्वतन्त्र र सार्वभौम राष्ट्रका रूपमा स्थापित गर्न हाम्रा पुर्खाहरूले असाधारण साहस प्रदर्शन गरेका थिए। आज हामी स्वतन्त्र नेपालीका रूपमा गर्व गर्न सक्छौं भने त्यसमा उनीहरूको त्यागको ठूलो भूमिका छ । तर एउटा प्रश्न आज गम्भीर रूपमा उठेको छ के हामी आफ्ना पुर्खाहरूले छोडेर गएको त्यो विरासतप्रति न्याय गरिरहेका छौं ?

आज क्षेत्री समुदाय राजनीतिक दल, विचारधारा, समूह र व्यक्तिगत स्वार्थका आधारमा विभाजित छ । लोकतान्त्रिक समाजमा विचारको विविधता स्वाभाविक हो । तर जब राष्ट्रको अस्तित्व, राष्ट्रिय स्वाभिमान र भावी पुस्ताको भविष्यको प्रश्न उठ्छ, तब दलगत सीमाभन्दा माथि उठेर सोच्न सक्ने क्षमता पनि आवश्यक हुन्छ ।

हाम्रा पुर्खाहरूलाई जोड्ने शक्ति कुनै दल थिएन, कुनै गुट थिएन, कुनै व्यक्तिगत स्वार्थ थिएन । उनीहरूलाई जोड्ने शक्ति राष्ट्रप्रतिको निष्ठा थियो । मातृभूमिप्रतिको समर्पण थियो । आज हामीले त्यही मूल्यलाई पुनर्जीवित गर्न आवश्यक छ ।

इतिहासले कहिलेकाहीँ विशेष जिम्मेवारी केही समुदायका काँधमा पनि राख्छ । यो विशेषाधिकार होइन, उत्तरदायित्व हो ।

यो समय एकअर्कालाई दोष दिने समय होइन । यो समय आत्मसमीक्षा गर्ने समय हो । हामीले आफैलाई प्रश्न गर्नुपर्छ देशले हामीलाई के दियो भनेर मात्र होइन, हामीले देशलाई के दियौं भनेर पनि ।

देशका लाखौं युवा रोजगारीको खोजीमा विदेशिएका छन् । गाउँहरू खाली हुँदै गएका छन् । उत्पादनमूलक अर्थतन्त्र कमजोर बन्दै गएको छ। भ्रष्टाचारले राज्यका संरचनाहरूमाथि जनविश्वास कमजोर बनाएको छ । राष्ट्रिय स्वाभिमानसँग सम्बन्धित विषयहरूमा समेत स्पष्ट र दृढ अडानको अभाव देखिन थालेको छ । यस्तो अवस्थामा केवल सरकार, दल वा नेताहरूलाई दोष दिएर जिम्मेवारीबाट पन्छिन मिल्दैन । राष्ट्र निर्माण एउटा साझा दायित्व हो ।

क्षेत्री समुदायले आफ्नो ऐतिहासिक विरासतलाई केवल गौरवका रूपमा सम्झिने मात्र होइन, जिम्मेवारीका रूपमा पनि लिनुपर्छ । हाम्रा पुर्खाहरूले राष्ट्रका लागि जे गरे, त्यसलाई आजको पुस्ताले आफ्नै समयअनुसार नयाँ स्वरूपमा अगाडि बढाउनुपर्छ । आजको लडाइँ तरबारको होइन, विचारको हो । आजको युद्ध बन्दुकको होइन, सुशासन, राष्ट्रिय स्वाभिमान, आर्थिक आत्मनिर्भरता र सामाजिक एकताको हो ।

हामीले यो पनि बुझ्नुपर्छ कि नेपालको भविष्य कुनै एक जाति, एक समुदाय वा एक वर्गले मात्र निर्माण गर्न सक्दैन । नेपाल सबै नेपालीहरूको साझा मातृभूमि हो । त्यसैले क्षेत्री समुदायको भूमिका पनि नेतृत्वदायी, समन्वयकारी र राष्ट्रलाई जोड्ने हुनुपर्छ, विभाजन गर्ने होइन । साँचो राष्ट्रवाद भनेको सम्पूर्ण नेपाली समाजलाई साथ लिएर अघि बढ्नु हो ।

आज पुर्खाहरूको वीरता सम्झिने मात्र होइन, उनीहरूको जिम्मेवारीबोध पनि आत्मसात् गर्ने । इतिहासको गौरव गाथा  गाउने मात्र होइन, नयाँ इतिहास निर्माण गर्ने । राष्ट्रका समस्याहरू देखाएर निराशा फैलाउने होइन, समाधान खोज्ने । आलोचना गर्ने मात्र होइन, योगदान गर्ने ।

प्रिय क्षेत्री दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरू,

इतिहासले कहिलेकाहीँ विशेष जिम्मेवारी केही समुदायका काँधमा पनि राख्छ । यो विशेषाधिकार होइन, उत्तरदायित्व हो । नेपाल निर्माणमा महत्वपूर्ण योगदान दिएका हाम्रा पुर्खाहरूको सन्तानका रूपमा आज हामीमाथि पनि एउटा जिम्मेवारी छ राष्ट्रलाई बलियो बनाउने, समाजलाई एकताबद्ध बनाउने र भावी पुस्ताका लागि सुरक्षित, समृद्ध तथा स्वाभिमानी नेपाल निर्माण गर्ने ।

समयले फेरि एकपटक हामीलाई बोलाइरहेको छ । प्रश्न एउटै छ- के हामी इतिहासको आह्वान सुन्न तयार छौं ? यदि तयार छौं भने दलगत विभाजनभन्दा माथि उठौं । व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठौं । पुर्खाहरूको वीरता, त्याग र राष्ट्रप्रेमलाई प्रेरणाका रूपमा ग्रहण गरौं । र सम्पूर्ण नेपाली समाजसँग हातेमालो गर्दै राष्ट्रिय एकता, स्वाधीनता, सुशासन र समृद्धिको यात्रामा अघि बढौं । किनकि, इतिहासले सधैं एउटा कुरा प्रमाणित गरेको छ जब राष्ट्र संकटमा पर्छ, तब जिम्मेवार सन्तानहरू मौन बस्दैनन् ।
जय मातृभूमि !