नेताहरुले कुनै पनि अवसरलाई ‘महत्त्वपूर्ण बनाउने’ अद्भुत कला सिकेका छन् । स्यालको जन्मदिन होस् या भालुको बासोत्सव, यिनीहरुले आफ्ना ‘कर्तव्य’ मनाउने कुनै मौका छुटाउँदैनन् !

✍ उमेश रेग्मी

नेपालमा राजनीतिलाई जित्न र जनताको ध्यान खिच्न नेताहरूले नयाँ नयाँ तरिका अपनाएको हामीले सुन्दै आएका छौँ । तर, यो पटकको घटना भने अलि अनौठो र ‘सृजनात्मक’ देखियो । देशमा महँगी, बेरोजगारी, र विकासको कमी जस्ता गम्भीर समस्याहरू छायामा छँदै गर्दा, हाम्रा सम्माननीय नेताहरू एकजुट भएर स्यालको जन्मदिन मनाउन व्यस्त भए।

नेताहरुले कुनै पनि अवसरलाई ‘महत्त्वपूर्ण बनाउने’ अद्भुत कला सिकेका छन् । स्यालको जन्मदिन होस् या भालुको बासोत्सव, यिनीहरुले आफ्ना ‘कर्तव्य’ मनाउने कुनै मौका छुटाउँदैनन्।

स्याल, जसलाई सम्भवत: कुनै वनमा आफ्नो जीवन बिताउँदै ‘राष्ट्रिय संकट’का विषयमा चिन्तित हुनु पर्ने हो, आज कुनै पाँचतारे होटलको भव्य हलमा आफ्नो जन्मदिन मनाउँदै थियो । नेताहरू, जसको प्राथमिकता देशलाई आर्थिक र सामाजिक सुधारतर्फ लैजानु हुनु पर्ने हो, अत्यन्तै जोशिलो मुद्रामा यो समारोहमा पुगेका थिए।

यस समारोहमा नेताहरुले स्यालको जन्मदिनको केक काटेर आफ्नो सामाजिक उत्तरदायित्व ‘निभाएको’ घोषणा गरे। नेपाली राजनीतिमा महत्त्वपूर्ण योजनाहरु कार्यान्वयन हुन नसकेको गुनासो भइरहेका बेला यस्तो ‘महान्’ कार्यले हामीलाई नेताहरुको अद्वितीय प्राथमिकताबारे जानकारी दिएको थियो । एउटा नेताले ठूला नारा दिए- ‘हामी जनतालाई शान्ति र समृद्धि दिन चाहन्छौं । त्यसको सुरुवात स्यालको  सम्मानबाट गर्नुपर्छ।’ अर्को नेताले थपे, ‘स्याल हाम्रो वन्यजन्तु सम्पदाको प्रतीक हो। हामी वन्यजन्तु बचाउन प्रतिबद्ध छौं।’ कार्यक्रमको मुख्य आकर्षण भनेकै नेताहरूको ‘गम्भीर सम्बोधन’ थियो। अर्को नेताले दोहोऱ्याउनु भयो, ‘स्याल हाम्रो प्राकृतिक पर्यावरणको प्रतीक हो। यसले हामीलाई एकताबद्ध भएर आफ्नो समुदायको पक्षमा काम गर्न सिकाउँछ।’ कुनै छेउमा बसेका केही सर्वसाधारणहरू मुस्काउँदै एकअर्कालाई हेर्दै अनि सोच्दै थिए- ‘देश विकास गर्न नसिकाउने नेताले स्यालबाट पाठ सिक्ने कुरा गरिरहेका छन्।’

एकजना नेताले भने, ‘स्याल हाम्रो संस्कृति र जैविक विविधताको प्रतीक हो। यसको सम्मान गर्नु हाम्रो कर्तव्य हो।’ तर, के यो साँच्चै स्यालको जन्मदिन मनाउने कुरा थियो, कि फोटोसेसन र प्रचारप्रसारको अर्को माध्यम ? त्यहाँ उपस्थित एक अर्का नेताले गर्वका साथ भने, ‘हामीले जनावरको संरक्षणको महत्त्व सम्झाउन यो आयोजना गरेका हौँ।’ तर, समारोहकै बीचमा कुनै पत्रकारले सोधे, ‘स्याल बचाउने अभियानको लागि सरकारले के कदम चाल्यो त ?’ नेताको जवाफ चुपचाप मुस्कानले मात्रै दियो। शायद, उत्तर दिनुभन्दा केक काट्ने समारोह नै महत्वपूर्ण थियो।

समारोहमा प्रमुख नेताहरू एकअर्काको प्रतिस्पर्धामा व्यस्त देखिन्थे। कोही केक काट्ने चक्कु समात्न आतुर थिए भने कोही माइकको अगाडि भाषण ठोक्न। नेताहरूको टोलीले उत्साहका साथ बाघ जस्तो गरगहना लगाएको केक ल्याए, तर चाखलाग्दो कुरा के भने, त्यस केकलाई काट्न स्याल स्वयं उपस्थित भएन। त्यो शायद नेताहरूको प्राथमिकतामा थिएन पनि।

केक काट्ने बेला नेताहरूको उत्साह हेर्नलायक थियो। ठूला, ठूला हाँसो र पृष्ठभूमिमा बजिरहेको गीतले यो कार्यक्रमलाई कुनै फिल्मी दृश्यजस्तो बनाएको थियो । केक काट्ने क्रममा नेताहरुले स्यालको ‘योगदान’को प्रसंशा गर्दै फोटो खिचाए। सोशल मिडिया पोस्टमा त ‘राष्ट्रिय गर्व’को रुपमा यस समारोहको बखान गरियो। यो सबै चलिरहँदा, सडकमा बेरोजगारी, महँगी र भ्रष्टाचारको भारीले थिचिएका जनता आफ्नो नियतिलाई कोसिरहेका थिए । उता गाउँका किसानहरु आफैंले आफ्नो अन्न खेतमा सुरक्षित राख्न नसकेको गुनासो गरिरहेका थिए। स्यालहरुको आतंकले उनीहरुको बाली नष्ट भइरहेको थिए । तर नेताहरुको ध्यान त्यो समस्यातर्फ कहिले पुग्ने हो, कसैलाई थाहा छैन।  

स्यालले त केही बोलेन, आखिर स्याल हो। तर, नेताहरूले ताली पिट्दै भने, ‘यो दिन ऐतिहासिक हो। हामीले स्यालको जीवनबाट धेरै कुरा सिक्नुपर्नेछ।’ एक नेताले त यहाँसम्म भने, ‘यो स्याल हामीलाई मार्गदर्शन गर्न आएको छ।’ यो सुनेर कुनै पत्रकारले क्यामेरा बन्द गरेर सोचे होलान्- ‘यो देशको मार्गदर्शन गर्ने भनेको स्याल हो या नेता ?’

नेताहरूले जनतालाई सन्देश दिए, ‘हामी विकासका मुद्दामा गम्भीर छौं। आजको कार्यक्रमले हाम्रो दायित्वप्रति प्रतिबद्धता देखाउँछ।’ यो भनाइले जनतालाई कति ढुक्क बनायो भन्ने कुरा त उनीहरूको अनुहार हेर्दा स्पष्ट हुन्थ्यो।

नेताहरूको यो अनौठो कार्यक्रमले प्रश्न उठाउँछ: यो स्यालको जन्मदिन मनाउनु थियो कि हाम्रा नेताहरूको ध्यान विचलित गराउने अर्को चातुर्य ? देशमा शिक्षा, स्वास्थ्य, र पूर्वाधारमा लगानी गर्नुपर्ने बेला यस्ता कार्यक्रमले विकासको दिशा बदल्छन् कि स्थिर गर्छन् ?

अन्तमा, समारोह सकिएपछि नेताहरू आफ्नो महँगा गाडी चढेर फर्किए । त्यहाँ बाँकी रहेको केक र रिबन भने स्थानीय कुकुरहरूले खाए । शायद उनीहरूले मनमनै भने होलान्, ‘यिनीहरूले स्याललाई त सम्मान गरे, अब हाम्रो पनि पालो आउला।’

यो घटनाले एउटा कुरा भने पक्का गर्‍यो- हाम्रो देशमा कहिलेकाहीँ वास्तविक समस्या भन्दापनि स्यालको जन्मदिन जस्ता ‘महत्वपूर्ण’ मुद्दाहरूले प्राथमिकता पाउँछन् । जनता कता-कता मुस्कुराउँदै सोच्दै थिए, ‘सायद अर्को पटक हाम्रा नेताहरू गधा, बँदेल, अनि परेवालाई समेत सम्मान गर्न अघि सर्नेछन् ।’