जेफ्री एप्स्टिनको ‘हनी ट्र्यापिङ’ सञ्जाल र विश्व नेताहरूसँगको कडी

(सत्ता, शक्ति र षडयन्त्रमा फर्मा माफिया, इजरायली जासुसी र भारतीय सत्ताको कथित सम्बन्ध)

✍ डिल्ली अम्माई 

जेफ्री एप्स्टिन, इजरायली गुप्तचर संस्था (मोसाद) र भारतीय राजनीतिक नेतृत्वबीचको सम्बन्धबारे हालै सार्वजनिक भएका कागजातहरूले विश्व राजनीतिमा तरंग पैदा गरेको छ । मुख्यतया, एप्स्टिन र उनकी सहयोगी घिस्लेन म्याक्सवेलले प्रभावशाली व्यक्तिहरूलाई यौन जाल (Honey Trap) मा पारेर उनीहरूको गोप्य सामग्री संकलन गर्ने र त्यसलाई इजरायली स्वार्थका लागि ब्ल्याकमेल गर्न प्रयोग गर्ने गरेको गम्भीर आरोप लागेको छ । अमेरिकी न्याय विभागले सन् २०२६ मा जारी गरेका एफबीआईका पुराना मेमोहरूमा एप्स्टिनलाई ‘मोसाद एजेन्ट’को रूपमा तालिम दिइएको र उनी इजरायली गुप्तचरसँग जोडिएको विश्वास गरिएको कुरा उल्लेख छ । यद्यपि, इजरायली अधिकारीहरूले यी दाबीहरूलाई ‘पूर्ण रूपमा निराधार’ भन्दै खण्डन गर्दै आएका छन् ।

सम्बन्धका कडीहरु :

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँगको सम्बन्धको हकमा, एप्स्टिनका केही इमेलहरूमा सन् २०१७ मा भएको मोदीको इजरायल भ्रमणको सन्दर्भ भेटिएको छ । ‘ड्रप साइट न्यूज’ को रिपोर्ट अनुसार, सन् २०१९ को आम चुनावपछि एप्स्टिनले प्रधानमन्त्री मोदी र डोनाल्ड ट्रम्पका पूर्व रणनीतिकार स्टिभ ब्याननबीच भेटघाट गराउन सक्रिय भूमिका खेल्न खोजेका थिए । एप्स्टिनले आफ्ना इमेलहरूमा ‘मोदी अन बोर्ड’ (Modi on board) जस्ता शब्दावली प्रयोग गरेर आफू भारतीय नेतृत्वसँग सम्पर्कमा रहेको संकेत गर्न खोजेको देखिन्छ । यसका साथै, भारतीय व्यवसायी अनिल अम्बानीले मोदीको इजरायल भ्रमणअघि एप्स्टिनसँग सम्पर्क गरी विभिन्न बैठकहरू मिलाउन सहयोग मागेको दाबी पनि ती कागजातहरूमा गरिएको छ ।

भारत सरकारले भने यी सबै दाबीहरूलाई कडा शब्दमा अस्वीकार गरेको छ । भारतीय विदेश मन्त्रालयले यसलाई एक सजाय काटिसकेका अपराधीको ‘फोहोर र व्यर्थको गफ’ भन्दै यस्ता कुराहरूमा कुनै सत्यता नभएको स्पष्ट पारेको छ । समग्रमा, एप्स्टिनले विश्वभरका शक्ति केन्द्रहरूसँग आफ्नो पहुँच देखाउन र ‘फिक्सर’को भूमिका खेल्न यस्ता दाबीहरू गरेको हुनसक्ने देखिन्छ । उनी वास्तवमै मोसादका एजेन्ट थिए वा भारतीय नेताहरूसँग उनको प्रत्यक्ष सम्बन्ध थियो भन्ने कुरा पुष्टि गर्ने कुनै ठोस प्रमाण अहिलेसम्म सार्वजनिक भएको छैन; यी सबै हालसम्म एप्स्टिनका निजी इमेल र केही गुप्तचर सूचनाहरूमा मात्र सीमित छन् ।

हालै सार्वजनिक भएका ‘एप्स्टिन पेपर्स’ र विभिन्न खोजी समाचार संस्थाहरूको रिपोर्ट अनुसार, जेफ्री एप्स्टिनले भारतीय व्यवसायी र अमेरिकी राजनीतिक रणनीतिकार स्टिभ ब्याननबीच सेतुको काम गर्न खोजेको देखिन्छ । यस सम्बन्धका मुख्य पक्षहरू यस प्रकार छन् –

भारतीय व्यवसायीहरूसँगको सम्बन्ध र अनिल अम्बानीको भूमिका :

कागजातहरूका अनुसार भारतीय व्यवसायी अनिल अम्बानीले एप्स्टिनसँग सम्पर्क बढाउन खोजेको दाबी गरिएको छ । सन् २०१७ मा प्रधानमन्त्री मोदीको ऐतिहासिक इजरायल भ्रमण हुनुभन्दा अगाडि अम्बानीले एप्स्टिनलाई इमेल गर्दै इजरायलका प्रभावशाली व्यक्तिहरूसँग भेटघाट मिलाइदिन अनुरोध गरेको उल्लेख छ । एप्स्टिनले अम्बानीलाई “एउटा ठूलो साम्राज्यको मालिक” भन्दै सम्बोधन गर्ने गरेको र उनलाई इजरायली रक्षा र प्रविधि क्षेत्रका उच्च अधिकारीहरूसँग जोड्न खोजेको रिपोर्टहरूमा बताइएको छ । यद्यपि, अम्बानी समूहले यस्ता दाबीहरूको आधिकारिक रूपमा पुष्टि गरेको छैन ।

स्टिभ ब्याननसँगको साझेदारी र राजनीतिक एजेन्डा :

एप्स्टिन र डोनाल्ड ट्रम्पका पूर्व रणनीतिकार स्टिभ ब्याननबीचको सम्बन्ध निकै गहिरो रहेको पाइएको छ । एप्स्टिनले ब्याननलाई आफ्नो न्युयोर्कस्थित घरमा धेरै पटक आमन्त्रण गरेका थिए, जहाँ उनीहरूले विश्वभरका दक्षिणपन्थी राष्ट्रवादी नेताहरूलाई एउटै मञ्चमा ल्याउने योजना बुनेका थिए । ब्याननले एप्स्टिनको मद्दत लिएर विश्वव्यापी राजनीतिमा प्रभाव पार्ने ‘द मुभमेन्ट’ नामक संस्थालाई बलियो बनाउन खोजेका थिए । एप्स्टिनले ब्याननको मिडिया छवि सुधार्न र उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय लगानीकर्ताहरूसँग भेटाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको इमेलहरूबाट खुल्न आएको छ ।

मोदी र ब्याननलाई जोड्ने प्रयास :

एप्स्टिनले सन् २०१९ मा ब्यानन र प्रधानमन्त्री मोदीबीच एउटा उच्चस्तरीय बैठक गराउने प्रयास र उनले ब्याननलाई पठाएको इमेलमा ‘मोदी अन बोर्ड’ (Modi on board) भनी लेखेका कुराले मोदी यस्तो संवादका लागि तयार भएको संकेत दिन खोजेको देखिन्छ। एप्स्टिनको मुख्य उद्देश्य भारत, अमेरिका र इजरायलका दक्षिणपन्थी शक्तिहरूलाई एक ठाउँमा ल्याएर एउटा शक्तिशाली भू-राजनीतिक ब्लक निर्माण गर्नु थियो, जसमा उनले आफूलाई पर्दा पछाडिको मुख्य ‘फिक्सर’को रूपमा स्थापित गर्न खोजेका थिए ।

म्याक्सवेल परिवार र मोसादको सम्बन्ध :

घिस्लेन म्याक्सवेलका पिता, रोबर्ट म्याक्सवेल, एक शक्तिशाली मिडिया टाइकुन थिए जसलाई लामो समयदेखि इजरायली गुप्तचर संस्था ‘मोसाद’ सँग जोडिए । सन् १९९१ मा उनको मृत्यु हुँदा इजरायलमा राजकीय सम्मानका साथ अन्त्येष्टि गरिएको थियो, जहाँ इजरायली गुप्तचर प्रमुखहरू र प्रधानमन्त्रीको उपस्थिति थियो । धेरै अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार रोबर्ट म्याक्सवेलले मोसादका लागि एक महत्त्वपूर्ण एजेन्टको रूपमा काम गरेका थिए र उनले नै आफ्नी छोरी घिस्लेनलाई एप्स्टिनसँग जोडेका थिए । घिस्लेन र एप्स्टिनको जोडीले रोबर्ट म्याक्सवेलले स्थापना गरेको त्यही पुरानो गुप्तचर सञ्जाललाई प्रयोग गरेर विश्वका शक्तिशाली व्यक्तिहरूलाई ‘हनी ट्र्यापिङ’ (यौन ब्ल्याकमेल) मार्फत नियन्त्रणमा लिने गरेको कुरा बाहिर आएको छ ।

फर्मा कम्पनी र भ्याक्सिनमा बिल गेट्सको संलग्नता :

एप्स्टिन र बिल गेट्सको सम्बन्धलाई लिएर धेरै प्रश्नहरू उठेका छन् । एप्स्टिनको मृत्युपछि सार्वजनिक भएका कागजातहरूले देखाउँछन् कि बिल गेट्सले एप्स्टिनसँग धेरै पटक भेटघाट गरेका थिए । एप्स्टिनले आफूलाई ‘विज्ञान र स्वास्थ्य क्षेत्रको परोपकारी’ का रूपमा प्रस्तुत गर्दै गेट्स फाउन्डेसन र ठूला फर्मा कम्पनीहरू (जस्तै मोडर्ना र अन्य) बीच मध्यस्थकर्ता बन्न खोजेका थिए । केही रिपोर्टहरूका अनुसार एप्स्टिनले भ्याक्सिन निर्माण र वितरणमा ठूलो लगानी भित्र्याउने नाममा बिल गेट्स जस्ता धनाढ्यहरूलाई प्रयोग गर्ने गरेको देखिन्छ । बिल गेट्सले पछि एप्स्टिनसँग भेट्नु आफ्नो ‘ठूलो गल्ती’ भएको स्वीकार गरे पनि, उनीहरूबीचको वास्तविक लेनदेन र नियतबारे अझै धेरै आशंकाहरू बाँकी छन् ।

एजेन्टहरू र फर्मा माफियाको ‘डरलाग्दो नियत’ :

 केही स्वतन्त्र अनुसन्धानकर्ताहरूले यो पूरै सञ्जाललाई ‘फर्मा माफिया’ र ‘ग्लोबल एजेन्ट’ को एउटा खतरनाक योजनाको रूपमा व्याख्या गरेका छन् । उनीहरूको दाबी अनुसार, एप्स्टिन जस्ता व्यक्तिहरूले शक्तिशाली राजनीतिक नेताहरूलाई ब्ल्याकमेल गरी आफ्नो कब्जामा राख्थे र त्यसैको आडमा फर्मा कम्पनीहरूले आफ्ना भ्याक्सिन र औषधिहरू विश्वभर थोपर्ने काम गर्थे । यसमा मोदी जस्ता नेताहरूलाई इजरायली प्रविधि वा औषधिको व्यापारमा सामेल गराउन एप्स्टिनले ‘फिक्सर’को भूमिका खेलेको आरोप लाग्ने गरेको छ । यद्यपि, यी दाबीहरूमध्ये ‘नियत’सम्बन्धी कुराहरू धेरै हदसम्म शंकास्पद छन्, तर एप्स्टिन, गेट्स र म्याक्सवेलको त्रिकोणात्मक सम्बन्धले यो सञ्जाल निकै गहिरो र सन्देहपूर्ण रहेको कुरालाई नकार्न सकिँदैन ।

जेफ्री एप्स्टिन, घिस्लेन म्याक्सवेल र उनीहरूको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जालसँग जोडिएका दाबीहरू निकै जटिल र विवादास्पद छन् भन्ने कुरा त न्यायालयले कब्जा गरेका फाइलबाट अझ प्रष्ट हुँदै जाला । 

ट्रम्पले मोदी धम्क्याउने सम्बन्धमा केहि तर्कहरु यसरि राख्न सकिन्छ –  

पहिलो कुरा त, सरकारले यसलाई ‘एक अपराधीको व्यर्थको गफ’ भन्दै बेवास्ता गरेर यसको गाम्भीर्यलाई कम गर्न खोजेको देखिन्छ, जसले गर्दा यो मुद्दा समयसँगै मत्थर होस् भन्ने उनीहरूको उद्देश्य हुनसक्छ ।

दोस्रो पक्ष भनेको ट्रम्प र मोदीबीचको घनिष्ठ व्यक्तिगत सम्बन्ध हो, जसले गर्दा ट्रम्पका यस्ता टिप्पणीहरूलाई कतिपयले ‘मित्रवत संरक्षण’को रूपमा पनि व्याख्या गरेका छन् । ट्रम्पले ‘भविष्य समाप्त पार्न चाहन्न’ भन्नुको अर्थ उनीसँग कुनै गोप्य जानकारी छ भन्ने भ्रम सिर्जना भए पनि, भारतीय पक्षको मौनताले ‘हामीसँग लुकाउनुपर्ने केही छैन र यस्ता अपुष्ट दाबीहरूको स्पष्टीकरण दिइरहनु आवश्यक छैन’ भन्ने आत्मविश्वास देखाउन खोजेको संकेत गर्छ। यद्यपि, आधिकारिक स्पष्टीकरणको अभावले सर्वसाधारण र विपक्षीहरूमाझ भने केही न केही रहस्य लुकेको हुनसक्ने संशय र जिज्ञासालाई जीवितै राखेको छ ।

भारतका विपक्षी दलहरूले एप्स्टिनका सार्वजनिक भएका इमेलहरूलाई सरकारविरुद्ध ठूलो राजनीतिक मुद्दा बनाएका छन् । उनीहरूले विशेषगरी अनिल अम्बानी र प्रधानमन्त्री मोदीको इजरायल भ्रमणको सम्बन्धलाई लिएर प्रश्न उठाएका छन् । विपक्षी नेताहरूले सरकारसँग ‘एप्स्टिन जस्तो विवादास्पद व्यक्तिले भारतीय प्रधानमन्त्रीको भ्रमणमा मध्यस्थता गर्न खोजेको कुरा किन गोप्य राखियो?’ भन्दै स्पष्टीकरण मागेका छन् । साथै, उनीहरूले यसलाई राष्ट्रिय सुरक्षा र वैदेशिक सम्बन्धमा ‘बिचौलियाहरू’को प्रभावका रूपमा व्याख्या गर्दै अनुसन्धानको माग गरेका छन् ।

अमेरिकी राजनीतिको सन्दर्भमा, यो घटनाले डोनाल्ड ट्रम्पको चुनावी अभियान र उनको वैदेशिक सम्बन्धमा थप प्रश्नहरू उब्जाएको छ । ट्रम्पका रणनीतिकार स्टिभ ब्यानन र एप्स्टिनबीचको सामीप्यताले अमेरिकी राजनीतिमा ‘पर्दा पछाडिको खेल’ कसरी चल्छ भन्ने बहस सुरु भएको छ । यसले ट्रम्प विरोधी खेमालाई मोदी जस्ता विश्वका दक्षिणपन्थी नेताहरूसँगको उनको सम्बन्धलाई ‘शंकास्पद’ देखाउने मौका दिएको छ ।

बहसको निष्कर्ष :

समग्रमा, यो विवादले भू-राजनीतिमा पर्दा पछाडि काम गर्ने विवादास्पद पात्रहरूको भूमिकालाई सतहमा ल्याइदिएको छ । एप्स्टिनको उद्देश्य विश्वका शक्तिशाली नेताहरूलाई जोडेर आफ्नो प्रभाव जमाउनु र इजरायललाई आन्तरिक रुपमा हनी ट्रयाप गरेर सहयोग प्रदान गर्नु देखिन्छ, जसमा उनले विश्वका अन्य नेताहरुलगायत मोदी र ट्रम्पको नाम प्रयोग गरेका हुनसक्छन् । यद्यपि, फाइलको न्यायिक निरुपण नभएसम्म यसलाई ठोकुवा गरेर बोल्ने लेख्ने आधार रहँदैन । तर पनि यसले भविष्यमा भारत र अमेरिकाको कूटनीतिक पारदर्शिताबारे थप बहस सिर्जना गर्ने कुरा निश्चित जस्तै छ ।