■ सविना कार्की (दक्षिण कोरिया)

महिलाबीच ठूलो अशान्ति र आलोचनात्मक बहस भइरहेको थियो । उत्पीडन र असमानताले महिलाहरूलाई बढी मुखर र परिवर्तनको अभियानमा सक्रिय हुन प्रोत्साहित गरिरहेको थियो । सायद यसैको कारण दह्रिलो दिन बन्यो महिला दिवस !

महिला अधिकार, महिला सशक्तिकरण, महिला आत्मनिर्भर र समानता जस्ता सवाल अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवसका बिषयहरू बन्ने गरेका छन् । अन्तराष्ट्रिय महिला दिवस ८ मार्चमा मनाइने गरिन्छ भने यो एक विश्वव्यापी दिन हो जुन महिलाको सामाजिक, आर्थिक, सांस्कृतिक र राजनीतिक उपलब्धिहरूलाई महत्वपूर्ण रुपमा स्मरण गर्दै अझै सशक्त बन्न प्रोत्साहन दिने गर्दछ ।

युगौँदेखि महिलालाई विभिन्नखाले भेदभाव गर्नेे गरिन्थ्यो । श्रम गरेबापत महिलालाई थोरै र असमान ज्याला, अधिकार र सुविधाबाट वञ्चित, अन्धकारमा रही आएका महिला मानवीय दृष्टिले कलङ्कित देखिने अनेक प्रकारका सुविधालाई समाजले गलत सोच्ने र सामाजिक मुल्य–मान्यतालाई आत्मसात गर्दै अघि बढ्न नसक्ने जस्ता सामाजिक र राष्ट्रियगत व्यबहारको विरुद्ध महिलाहरू विरोधमा उत्रिन थाले ।

संयुक्त राज्य अमेरिकाको सोशलिस्ट पार्टीले २८ फेब्रुअरी १९०९ मा सर्वप्रथम नारी दिवसको आयोजना गरेको थियो । सोशलिस्ट पार्टीले सन् १९०८ को अन्तराष्ट्रिय महिला कपडा कामदारको आन्दोलन स्मरणमा २८ फेब्रुअरि १९०९ को दिन महिला दिवस मनायो । यसपछि यो फेब्रुअरीको अन्तिम आइतबारको दिन मनाइन थालियो ।

१९१० मा सोशलिस्ट इन्टरनेशनलको कोपेनहेगनको सम्मेलनमा यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय दर्जा प्राप्त भयो । त्यस समय यसको प्रमुख ध्येय महिलालाई मताअधिकार दिलाउनु थियो, किनकि त्यस समय महिलालाई मत दिने अधिकर कतिपय देशहरूमा थिएन । १९१७ मा रसियाका महिलाहरूले महिला दिवसमा गाँस र कपासको लागि हडतालमा जाने निर्णय गरे । यो हडताल पनि ऐतिहासिक थियो । नारी दिवस सर्वप्रथम १९०९ फेब्रुअरी २८ मा मनाइएको थियो भने १९१० मा महिलालाई मत हाल्ने अधिकार सुनिश्चित गर्ने उद्देश्यको साथ यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय दर्जा प्रदान गरिएको थियो ।

८ मार्चमा विश्वभर मनाइँदै आएको नारी दिवस मूलतः महिला जागरूकतासम्बन्धी दिवस हो । राजनितिक तवरबाट शुरु भएको भएता पनि हाल महिला अधिकार, महिला सशक्तिकरण, महिलाको अत्मनिर्भरता र समानता आदि सवालहरू अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवसका बिषय बनिरहँदा नेपालमा सयौं नारीहरू कति चपेटामा छन्, कति दाइजोका कारण जिउँदै जल्नु परेका छन्, कति गरेलु हिंसामा छन्, कतिपय सोसाइटीमा छोरी–बुहारी बाँधिएका छन् जसका कारण क्षमता भएर पनि केही गर्न सकेका छैनन् । त्यस्तो अवस्थामा परेका महिलालाई नारी दिवसले समेट्न सकोस् र समानतामा आउने जागरुकता प्रदान गरोस् भन्ने ध्येय राखिँदै आएको छ ।

युवा पुस्ताका धेरैले महसुस गर्न सक्दछन् कि सामाजिक विकृतिविरुद्धका अधिकांश लडाइँ महिलाले लड्न सक्छन् । नारीवादीहरूलाई केवल पितृसत्ताको दीर्घायु र जटिल जटिलता मात्र राम्रोसँग थाहा छ । अधिक महिलाको साथ, विधायिकी अधिकारमा बढी समानता र जीवनको हरेक पक्षमा प्रभावकारी भूमिकाका खेल्न सक्छ ।

दुर्भाग्यपूर्ण केही कुरा पनि छन् कि महिलालाई अझै पनि उनीहरूको पुरुष समकक्षको समान बराबरी मान्यता वा अधिकार दिइएको छैन । महिला अझै पनि व्यापार वा राजनीतिमा समान संख्यामा उपस्थित छैनन् र विश्वव्यापी रूपमा महिला शिक्षा, स्वास्थ्य र उनीहरूविरुद्ध हुने हिंसा केही हदसम्म कायमै छ । यद्यपि, ठूला सुधारहरू भने नगरिएको होइन ।

महिलाले काम गर्न सक्छन् र परिवार पाल्न पनि सक्दछन् । महिलाहरू वास्तविक मैदानमा आएर भिड्न पनि सक्छन् । यसैको उदारण हो आजको युगमा आइपुग्दा महिला अन्तरिक्षमा ३२८ दिन बिताउने सफल यात्री बनेको पनि । महिला राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, पाइलट, रेसलर, इन्जिनियर आदि बन्न सफल भैसकेका छन् । यसैले प्रत्येक वर्ष यो दिवसले विश्वभरका महिलालाई प्रेरणा दिन्छ र आफ्नो उपलब्धिहरू मनाउँछ ।

विश्वका कतिपय देशमा पुरूषले आफ्नी आमा, पत्नीहरू, प्रेमिका, सहकर्मी इत्यादिलाई फूल र सानो उपहारका साथ सम्मान गर्दछ । केही देशहरूमा आइडब्ल्यूडीको मातृदिवसको समान स्थिति हुन्छ जहाँ बच्चाहरूले आफ्ना आमा र हजुरआमालाई सानो उपहार दिन्छन् ।

समानताको लागि संघर्षको कथा कुनै एकल नारीवादी वा कुनै एक संस्थाको छैन तर मानव अधिकारको ख्याल गर्ने सबैको सामूहिक प्रयासको हो । त्यसैले अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवसलाई आफ्नो महत्त्वपूर्ण दिन र महिलाहरूको लागि सकारात्मक बाटो प्रदान गर्ने महत्त्वपूर्ण दिन पनि मान्न सकिन्छ । धेरै ग्लोबल कर्पोरेसनहरूले अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवसलाई सक्रियताका साथ आफ्ना कार्यक्रम र अभियानहरू चलाएर समर्थन गर्ने गर्दछन् । यसैगरी हाम्रो सोसाइटीमा पनि महिलाहरूमा हरेक कुरामा जागरुकता जगाउन, तिनलाई अघि बढाउन या हरेक कुरामा मनोवल बढ्ने खालको सोच जगाउन सकारात्मक सोचका देशव्यापी रूपमा नारी दिवस मनाउन जरुरी छ ।