जीवनले कहिलेकाहीं अकल्पनीय मोड लिन्छ, जसले हृदयलाई चिराचिरा पार्छ र आत्मालाई थकित पार्छ, तर यो कथा यस्तो प्रमाण हो कि साँचो प्रेम र ममताले समयको कुनै पनि सीमालाई अतिक्रमण गर्न सक्छ ।

✍ ई. नरोत्तम श्रेष्ठ

एकादेशमा जैसिंग नामका राजा थिए, जसका भाग्यमा दैवी विस्मय लेखिएको थियो । उनका जीवनमा हरिमति नामकी एक दयालु रानी थिइन्, जसको ममताले सजीव स्वरूप पाएर एक दिन उनीहरूको कोखबाट एक सुन्दर छोरी जन्मिइन् । उनीहरूको कोखबाट जन्मिएकी छोरी, जसलाई हेर्दा स्वर्गीय आभा प्राप्त हुन्थ्यो, उनीहरूको जीवनमा अनन्त परमानन्दको प्रतीक बन्न सक्थिन् । तर त्यो सुखद क्षणले अप्रत्याशित पीडाको कथा रच्न थाल्यो ।

ज्योतिषहरूले घोषणा गरे, ‘यो छोरी मुल्याहा छिन् । उनका पाइलाहरूले राजाको भविष्यलाई अन्धकारमय बनाउनेछन् ।’ यो सुनेर राजाको मनमा डरले जरा गाड्यो । जन्मिएकी ती अबोध छोरीको ममतामय संसारलाई अकल्पनीय शून्यतामा विलीन गरिदिने कठोर निर्णय उनले गरे । तर रानी हरिमतिको आँसु र प्रार्थनाले त्यो निर्दयी निर्णयलाई बदलेर प्रेम र ममताको प्रतीक बनायो-उनले शिशुलाई सुनको बाकसमा राखेर खोलामा बगाइदिने आदेश दिइन् ।

खोलामा बगेको सुनको बाकसभित्र, ती निष्पाप शिशु ममताको खोजीमा बगिरहेकी थिइन् । खोलाका माझीहरूले तिनलाई भेट्टाए । उनीहरूको हृदयमा प्रेमको उच्छलन भयो र तिनले उसलाई आफ्नै छोरी झैं माया गरे । तिनले तिनलाई आफ्नो छातीमा समेटे, पालन-पोषण गरे र उसलाई यौवनको सुन्दरतामा ढालिदिए ।

समयको अनन्त प्रवाहमा, एक दिन, जैसिंग राजा शिकार खेल्दै त्यही खोलाको किनारमा पुगे, जहाँ उनले आफ्नो प्यास मेटाउन पानीको एक घुट्की उठाए । तर त्यही क्षण, उनका आँखा एक सुन्दरी युवतीमा ठोकिन पुगे, जसको रूपले उनको हृदयको शान्ति हरण गरिदियो । राजा, जसको जीवन सधैं सत्ता, शक्ति र विजयोन्मुख अभिलाषामा समर्पित थियो, पहिलो पटक एउटा यस्तो तृष्णाले घेरियो, जुन न त रणभूमिमा विजयले शान्त पार्न सक्थ्यो, न त सिंहासनको गरिमाले । त्यो तृष्णा प्रेमको थियो- एउटा यस्तो गहिरो, अज्ञात प्यास, जसले उनको आत्मालाई एकाएक तरल बनायो । उनले ती युवतीलाई आफ्नो जीवनसंगिनी बनाउने सङ्कल्प गरे । उसलाई पाउन, उनले अनेक तिकडम चलाए र अन्ततः विवाहको मन्जुरी पाए ।

तर नियतिको खेल कहिल्यै सिध्दिने थिएन, यो केवल प्रारम्भ थियो । जब सत्यको क्रूर पर्दा विस्तारै हट्न थाल्यो, जीवनको सबैभन्दा गहिरो पीडाले राजाको हृदय चिर्दै अगाडि आयो । त्यो अपूर्व सुन्दरी, जसको सौन्दर्यमा उनले आफुलाई विलीन गरेका थिए, कुनै पराई होइन, उनी आफ्नै रक्त-मांसबाट जन्मेकी थिइन्- उनकी छोरी, सोरठी । त्यो सत्य, जुन उनले सधैँ टाढा राख्न खोजेका थिए, अब उनको हृदयको एकतमात्र सत्य बनेर अघि आयो । सोरठी, जसलाई उनले कहिल्यै अँगाल्न चाहेका थिएनन्, जसको अस्तित्व उनले कहिल्यै स्वीकार नगरेका थिए, आज उनको सामुन्ने उभिएकी थिइन्, जीवनको सबैभन्दा क्रूर विडम्बना बनेर ।

संसारको सबैभन्दा शक्तिशाली व्यक्ति, जसले जीवनभर सत्ताको कठोर छायामा हिँडेको थियो, अब आफ्नै कर्मको कटु परिणामको सामना गर्दै थियो । नियतिको यो खेलले राजाको हृदयलाई खण्ड-खण्ड पार्दै अगाडि बढ्यो । सोरठी केवल छोरी थिइनन्, उनी उनको अविवेक, उनीहरूको बिछोड, अनि अन्ततः उनको सबैभन्दा ठूलो गल्तीको जीवित प्रमाण थिइन् ।

यो त थियो पौराणिक सोरठी लोककथाको रहस्य, रोमाञ्चक र हृदयस्पर्शी घटना, जसले एकातिर प्रेम र पापको अद्वितीय सम्बन्धलाई उजागर गर्दछ भने अर्कोतिर हृदयलाई छुने अनन्त सत्यलाई परिभाषित गर्दछ । तर आजको समयमा अर्को दुःखान्त कथा उधिनिरहेको छ – विद्या चापागाईको सङकलनमा, प्रकाश तामाङको ‘हराएका वर्षहरु’। यो कथा केवल एक कहानी मात्र होइन, जीवनका अनगिन्ती दुखान्तको संग्रह हो, जसले संसारको आँसुको धारा रोकेर राख्न सक्दैन । कुन मुटु होला, जसले प्रकाश तामाङको ‘हराएका वर्षहरु’ हेरेपछि आँसुको भेल रोक्न सक्दो हो ? यो कथा सुन्ने हर एक मन त्यसै-त्यसै बग्न बाध्य हुन्छ, जसले विगतका हराएका वर्षहरुको वेदना र पीडालाई आफ्नो हृदयको गहिराइमा महसूस गर्दछ ।

प्रकाशको जीवनमा आएको ३५ वर्षको बिछोड कुनै साधारण दूरी थिएन, बरु यो त समयको कठोर क्रूरताले उनलाई निर्दोष बाल्यकालबाट अलग्याउँदै अनन्त अन्धकारमा फालिदिएको एक असहनीय यात्रा थियो । त्यो दिन, जब उनी काठमाण्डौको भीडमा हराए, जीवनले उनलाई एक यस्तो अज्ञात मार्गमा धकेल्यो, जहाँ हरेक पाइलामा पीडाको गहिरो खाडलहरू मात्र थिए । हराएको पहिलो रातमा नै, उनले जीवनको निष्ठुरतालाई नजिकबाट महसुस गरे । उनको मनमा बुवा-आमाको स्मृति एक अमिट छाप जस्तै अङ्कित थियो, जसले हरेक क्षण उनलाई झनै चोटिलो बनाउँथ्यो । ती असहाय र निस्सहाय दिनहरू, जब उनले आँसुको सागरमा आफ्नो निर्दोषतालाई डुबाउँदै, अपरिचितहरूको कठोर दृष्टिले घायल हुँदै बाँच्नुपऱ्यो, उनको हृदयमा कहिल्यै नभरिने घाउहरू भरिदै गए ।

जीवनको यो अकल्पनीय मोडमा, प्रकाशले सहरको निर्दयी यथार्थता देख्न थाले । उनका नयनहरूले बुवा-आमाको खोजीमा सहरका गल्लीहरू हेरिरहे तर प्रतिउत्तरमा उनले मात्र निराशा र तिरस्कार पाइरहे । समयसँगै उनका आफ्नो आँसु सुक्दै गए पनि, हृदयको भित्री गहिराइमा पीडा झनै गहिरिँदै गयो । त्यो अद्भूत संसार, जसको सपना उनी बालापनमा देख्थे, अब केवल एक तीतो वास्तविकतामा परिणत भयो । उनले जीवनभर अकल्पनीय कष्टहरू सहिरहे । न्यानो अभावमा कठ्याङ्ग्रिने ती जाडोका रातहरू अनिकालको बेला भोकले पिल्सिएका दिनहरू अनि अकल्पनीय परायापनको पीडाले उनको आत्मा नै चिथोरिरह्यो । ती अनगिन्ती कष्टहरूले उनलाई मात्र होइन, उनका सपना र आशाहरूलाई पनि कुल्चिदियो ।

प्रकाशका लागि उनका बाल्यकालका स्मृतिहरू मात्र आश्रय थिए, जसमा उनले आफ्नो गाउँको सुन्दरता, सादगी र ममतालाई बिर्सन नसकिने सपना जस्तो सम्झिइरहे । तर ती स्मृतिहरू, जुन कहिल्यै पुरा हुन नसक्ने थिए, उनको हृदयमा झनै करुण र दुःखदायी बनिरहेका थिए । जीवनले उनलाई हरेक मोडमा अचम्मित तुल्यायो । कतिपय पलहरूमा, जब उनले अचानक माया र सहानुभूतिको झिल्को देख्थे, ती क्षणहरूले उनलाई केही राहत दिएजस्तो लाग्यो । तर ती पलहरू पनि चाँडै नै उनको हातबाट फिस्लिएर जान्थे, जसले उनलाई झनै अन्धकारमा फालिदिन्थ्यो । ती अप्रत्याशित घटनाहरू, जुन जीवनको अद्भूत पक्षलाई उजागर गर्थे, वास्तवमा उनका लागि नयाँ पीडाहरूको प्रारम्भ बन्थे । ३५ वर्षको यो बिछोड प्रकाशका लागि एक असीमित दुःखको महासागर बन्यो । उनका हरेक दिन र हरेक रात बुवा-आमाको यादमा घोचिने काँडाजस्ता बनिरहेका थिए ।

बाल्यकालको मिठास अब केवल एक तीतो सम्झना मात्र थियो, जसले उनको हृदयलाई कहिल्यै मेटिन नसक्ने घाउहरू दिएर गएको थियो । सारा जीवन हिमालको कठोर काखमा बिताए प्रकाशले, जहाँ न आगोले उनकै जस्तो आत्माहरूलाई जलाउन सक्थ्यो न त चिसा हिउँहरूले नै उनको मनको अटल पीडाहरूलाई शान्त पार्न सक्थ्यो । बाल्यकालका ती निस्वार्थ सपनाहरू, जसले आकाश चुम्न चाहन्थे, अब केवल चेतनाको कन्दरामा हराएको चौंरीको घाँटीमा झुन्ड्याइएको घण्टीको टाढा टाढा सुनिने अस्पष्ट आवाजजस्तै गुञ्जिरहेका थिए । बा, आमा, दाजुभाइ, दिदीबहिनीहरूको सम्झनामा उभिएको गाउँको वररपिपलको चौतारी, जहाँ उनले कहिल्यै फर्कने आशा नगरेको भए पनि त्यो चौतारीले उनलाई सधैं फर्काएर ल्याउने अनौठो आभास दिएर मनको कुनामा बसेको थियो ।

जीवनका ती अमूल्य क्षणहरू, जुन उनले आफ्नो प्रियजनहरूसँग बिताएका थिए, अब समयको अव्यक्त कोलाजमा गुम्सिएर बसे । तर, हृदयको गहिराइमा अङ्कित त्यो चौतारी, त्यो गाउँ, ती प्रिय अनुहारहरू- यी सबै दृश्यहरू कहिल्यै मेटिन नसक्ने गरी अमर बनेर उनका मानसपटलमा रहिरहे । प्रकाशको जीवन केवल हिमालको कठोरता मात्र थिएनस त्यो जीवन सम्झनाहरूको अथाह महासागर पनि थियो, जसमा उनले सधैं आफ्नो प्रियजनहरूसँगको पुनर्मिलनको कल्पना गरिरहे, एक अदृश्य आभासमा हराउँदै । तर ती सबै पीडाका बावजूद, प्रकाशले हार मानेनन । उनले जीवनको हरेक दुःखलाई सहेर पनि बुवा(आमाको स्मृतिमा जीवित रहने संकल्प गरे । यो हराएका ३५ वर्षहरूको यात्रा-असंख्य आँसु, अपार पीडा र अनगिन्ती संघर्षको बीचमा पनि, उनको आत्मा कहिल्यै हार मान्न तयार भएन । जीवनले उनलाई भयानक आघातहरू दिए पनि, उनको बुवा-आमासँगको पुनर्मिलनको आशा एउटा धूमिल तर अमिट प्रकाशको किरणझैँ उनको हृदयमा बलेको थियो ।

तर अहिले ३५ वर्षपछि प्रकाश घर फर्किए । उनले फेरि आँपको त्यो पुरानो स्वाद भेटे । डोजरले नयाँ युगको पैगाम सुनाइरहेको थियो- ठूला सडकहरू, महल जस्ता ठूला घरहरू अनि फराकिला खोला र नदिहरू-सबै परिवर्तनका प्रतीक बनेर उभिएका देखे । ३५ वर्षपछि उनले आफ्नो चिसिएको मनमा आशाका न्यानो किरणहरू फेरी जागृत भएका देखे । गोलभेँडाको रातोपनलाई याद दिलाउने करेलाका बोटहरू अनि छयाङ्ग जस्तो स्पष्ट र निर्दोष नरिवलको स्वादमा पनि, परिवर्तनको हावामा निहित सत्यहरू देखे । परिवर्तनका अनेकौँ प्रतीकहरू, जसले उनको आँखामा दृश्यहरू भरे, हृदयमा तिनले प्रश्नहरूको बाढी देखे ।

जीवनको यात्रा अनगिन्ती अनिश्चितताहरू र अनपेक्षित मोडहरूबाट भरिएको हुन्छ। कहिलेकाहीँ, ती मोडहरू यस्ता हुन्छन् कि तिनीहरूले हाम्रो जीवनलाई जस्तोसुकै सपनाको संसारमा पनि नसोचेको बिन्दुमा पुर्याउँछन् । हर्षले भरिएको यात्रा अचानक दुःखद पीडामा परिणत हुन्छ, जहाँ मानवीय सम्बन्ध, माया र आशा बिछोड र भयको अँध्यारोमा हराउँछन् । यहाँ प्रकाशसँगै कति किरणहरू यसरी नै हराइरहेका होलान्, जीवनको कठोर यात्रामा मनहरू यत्तिकै अज्ञात कन्दरामा विलीन भइरहेका होलान् । ती हिउँझैँ कठोर, चिसो जिन्दगीले थोपरेका पीडाहरूलाई यस लेखमा पूर्णरूपमा पोखिनु सम्भव त छैन, तर पनि मैले प्रकाशसँगै हराएका ती अन्य किरणहरूको काल्पनिक कथा कोर्नको निम्ति यो धृष्टता गरेको छु । ती किरणहरू, जो कहिल्यै नदेखेको उज्यालोको प्रतीक्षामा अनन्त रातहरूको गहिराइमा छटपटिरहेका छन, ती मनहरू, जसले जीवनको कठोर शीतलतामा आफ्नो अस्तित्वलाई विलीन गरेर समयको गहिराइमा हराएका छन् – यस लेखमा तिनका हराएका वर्षहरूको काल्पनिक कथा कोर्ने दुस्साहस गरेको छु ।

पहिलो भाग : गाउँको जीवन

किरण, एउटा सानो दुर्गम गाउँमा जन्मेकी बालिका थिई । उसको गाउँ हिमालको काखमा अडिएको थियो, जहाँ प्रकृतिको सुन्दरताले जीवनलाई रंगीन बनाएको थियो । चारैतिर हरियालीले घेरेको, बगैंचामा फूलेका फूलहरूको बास्नाले सुवासित र हिमालबाट बग्ने चिसो बतासले शीतल बनाएको त्यो गाउँ किरण जस्तै निर्दोष र सरल थियो ।

गाउँको जीवन ठट्यौली, हाँसो र शान्तिको प्रतिविम्ब थियो । किरण बिहानको समय चरा चिरबिरको आवाजसँगै निद्राबाट उठ्थी । उसले झ्यालबाट हेर्दै सूर्योदयको त्यो सुनौलो दृश्यलाई प्रत्यक्ष अनुभव गर्थी । गाउँको हरेक बस्ती उसलाई आफन्त जस्तै लाग्थ्यो । गाईवस्तुहरूको घांटीमा झुन्डिएका घण्टीहरूको तालमा गाउँको दिनचर्या सुरु हुन्थ्यो।

किरण बिहानै पानी भर्न आफ्नी आमासँगै खोल्सी किनारमा जान्थी । पानीको शीतल स्पर्शले उसको बाल्यकालको निर्दोषतामा थप मिठास थप्थ्यो । आमाको हात समाएर, ऊ पानीको कलकल आवाजसँगै हिड्थी अनि बाटोमा विभिन्न चिजहरूको अन्वेषण गरिरहन्थी । किरण र आमाले पिउने पानीको प्रत्येक घुट्कोमा गाउँको मिठास झल्किन्थ्यो ।

खोल्सीको नजिकै, जंगलको पर्खालमा ठोक्किँदै बगेको पानीको धारा, किरण का लागि खेल्ने ठाउँ थियो । ऊ त्यहाँका पत्थरहरूको बीचबाट पानीको बग्दो धारा पछ्याउँदै दौडिन्थी, त्यो क्षण उसको लागि एक खेलको थालनी हुन्थ्यो । किरण का साथीहरू पनि बिहानको काम सकिएपछि यहीँ भेला हुन्थे । सबैले मिलेर, कहिले पिङ खेल्थे, कहिले लुकामारी ।

किरण का लागि गाउँको प्रत्येक चिज अनमोल थियो । ऊ गाउँको हरियालीमा रमाउँदै, पहाडी बाटाहरूमा घुम्दै र गाईवस्तुहरूलाई हाँक्दै आफ्नो दिन बिताउँथी । साँझमा, गाउँको खुल्ला आकाशमुनि उसको परिवार एकत्रित हुन्थ्यो । उनीहरूको न्यानो अंगालोमा आफूलाई सुरक्षित महसुस गर्थी । आकाशमा ताराहरू झलमलाउँदा, किरणको मनमा हजारौं सपनाहरू सिर्जना हुन्थ्यो ।

गाउँमा जीवन सरल भए पनि सुखद थियो । त्यहाँ कुनै ठूलो सपना थिएन, न कुनै ठूलो चाहना नै । बस, किरणका लागि संसारको सबैभन्दा ठूलो खुशी भनेको आफ्नो परिवारसँग बिताएका ती निर्दोष पलहरू थिए । उसलाई थाहा थिएन, त्यो गाउँको सीमाभन्दा बाहिरको संसार कस्तो छ । उसले काठमाण्डौंको व्यस्तता, भीडभाड र कोलाहलको बारेमा सुनेकी त थिई, तर त्यो उसको कल्पनाभन्दा धेरै परको कुरा थियो ।

किरणका लागि काठमाण्डौं एक अनौठो सपना थियो । गाउँमा कहिलेकाहीं परदेश गएका मानिसहरू फर्कंदा, उनीहरूले काठमाण्डौंको विशालता, चम्किला घरहरू र बजारहरूको कथा सुनाउँथे । ती कथाहरूले किरणको बाल मनमा काठमाण्डौंको एक रंगीन तस्बिर बनाउँथ्यो तर त्यहाँ जाने अवसर भने कहिल्यै आएको थिएन ।

गाउँमा प्रत्येक चाडपर्व किरणका लागि विशेष हुन्थ्यो । ऊ आफ्ना साथीहरूसँग फूल टिप्न, माटाका खेलौना बनाउन र गाउँभरि दौडधूप गर्नमा मग्न हुन्थी । विशेष गरी तिहारको समय, जब गाउँको प्रत्येक घर झिलिमिली बत्तीले सजाइन्थ्यो, किरणका आँखा चम्किन्थे। दीपावलीको त्यो रात, गाउँको आँगनमा किरणको मुस्कान बत्तीहरूको उज्यालोमा झल्किन्थ्यो ।

तर एक दिन किरणका बुवाले ठूलो निर्णय गरे- अब किरणले काठमाण्डौं देख्नुपर्छ । उसले काठमाण्डौंको सपनालाई केवल सुनेर मात्र होइन, प्रत्यक्ष अनुभव गर्नुपर्छ । यो निर्णय किरणका लागि रोमाञ्चक भए पनि अनिश्चितताले भरिएको थियो । काठमाण्डौंको यात्रा उसको जीवनको सबैभन्दा ठूलो घटना बन्नेछ भन्ने कुराको उसलाई थाहा थिएन ।

काठमाण्डौंको यात्राको तयारी सुरु भयो । आमाले किरणका लागि नयाँ कपडा सिउन थालिन्, बुवाले भने काठमाण्डौमा बस्ने ठाउँको व्यवस्था गर्न थाले । किरण, जो सधैँ आफ्नो गाउँको सीमामा रमाएकी थिई, पहिलो पटक संसारको विशालता अनुभव गर्न तयार थिई । तर उसलाई के थाहा, त्यो यात्रा, जो ऊ खुशीसाथ गर्न थाल्दै थिई, उसको जीवनलाई अनपेक्षित पीडामा परिणत गरिदिनेछ । किरणले कल्पना गरेको काठमाण्डौंको रंगीन सपना, उसको जीवनको सबैभन्दा ठूलो त्रासदी बन्नेछ । त्यो दुर्गम गाउँको सरलता र निर्दोषताको सीमाबाट बाहिर निस्केर किरणले काठमाण्डौंको अन्जान र अचम्मको दुनियाँमा पाईला राख्नेछे, जहाँ उसको अस्तित्व हराउनेछ र जीवनको सबैभन्दा ठूलो बिछोडको यात्रा सुरु हुनेछ ।

दोस्रो भाग : काठमाण्डौको यात्रा

किरण, जसले सधैँ आफ्नो गाउँको हावापानीमा रमाउँदै जीवन बिताएकी थिई, पहिलो पटक काठमाण्डौंको यात्रा गर्न तयार भएकी थिई । उसलाई थाहा थिएन कि यस यात्राले उसको जीवनलाई सम्पूर्ण रूपमा परिवर्तन गरिदिनेछ । काठमाण्डौंको रंगीन कथा सुनेर हुर्केकी किरण, त्यो भव्य शहरको झिलिमिलीमा हराउन आतुर थिई । तर उसको मनको कुनै कुनामा भने एक प्रकारको अनजान भय पनि थियो ।

बुवाले किरण र आमालाई यात्रा सम्बन्धी आवश्यक सबै तयारी गर्न थाले । गाउँबाट पहिलो पटक बसमा चढेर टाढा जानु पर्ने भएकाले सबै कुरा ठीकठाक गर्न बुवा लागिपरेका थिए । आमा घरमा बाकसहरूमा लुगा, खाना र अन्य आवश्यक सामग्रीहरू मिलाउँदै थिइन् ।

किरण, आफ्नो यात्राको तयारीलाई एक उत्सवको रूपमा लिइरहेकी थिई । उसले आफ्नो साथीहरूलाई यो खुशीयाली बाँड्न थालिन, उनीहरूलाई काठमाण्डौं जाने कुरा सुनाउँदै निकै उत्साहित देखिन्थी। साथीहरू पनि उसको यात्रा सुनेर रमाए । उनीहरू काठमाण्डौंका ठूलो घर, बजार र विभिन्न मनोरञ्जनका स्थलहरूको कल्पना गर्दै थिए, जुन किरण ले प्रत्यक्ष देख्न पाउनेछ ।

अन्ततः त्यो दिन आयो, जब किरणले पहिलो पटक काठमाण्डौंको यात्राको अनुभव गर्न पाई । गाउँका मानिसहरू बिदाई गर्न भेला भए, सबैले किरण लाई आशीर्वाद दिए । बुवाले उसको सानो हात समाएर बसतर्फ लागे । किरण को मनमा अचम्मको मिश्रित भावना थियो- खुशी, उत्तेजना र थोरै भय ।

बसको यात्रा किरण का लागि रोमाञ्चक र अनौठो थियो । गाउँको पहाडी बाटाहरूबाट गुज्रिँदै, बसले धुलो उडाउँदै अघि बढ्यो । किरण झ्यालबाट बाहिर हेर्दै, पहिलो पटक फरक दृश्यहरू देख्दै थिई । पहिले कहिल्यै नदेखेका ठूला नदीहरू, विशाल पहाडहरू र सडकका छेउमा बसेका अनजान बस्तीहरू उसको नजरमा परे ।

उसले बाहिरका दृश्यहरूलाई टुलुटुलु हेर्दै जीवनमा पहिलो पटक गाउँको सीमाभन्दा बाहिरको संसारलाई देख्न थाली । बसको हल्लाखल्ला र यात्रुको गफगाफबीच किरणको मनमा काठमाण्डौंको तस्वीर झनझन स्पष्ट हुन थाल्यो ।

जति(जति काठमाण्डौं नजिक आइरह्यो, किरणको मनको उत्साह झन बढ्दै गयो । रात परिसकेको थियो, जब बसले अन्ततः काठमाण्डौंको सीमा पार गर्यो, किरणले पहिलो पटक झिलिमिली बत्तीहरूले भरिएको सहर देखी । उसको आँखाहरू आश्चर्यले ठूला ठूला भए । त्यो दृश्यले उसलाई विस्मित पार्यो । गाउँको सादगी र शान्तिबाट एक्कासि बत्तीहरूको उज्यालो र मान्छेको भीडमा आइपुगेकी किरण, केही समयका लागि अनौठो अनुभवमा परिन।

किरणका बुवा(आमाले पनि काठमाण्डौंको यो भव्यतालाई केही समयका लागि विस्मित हुँदै हेरे । यद्यपि, उनीहरू यस सहरको व्यस्तता र कोलाहलबाट अलि झस्किए जस्तो देखिन्थे । बुवाले किरणको हात समाउँदै भने, ‘यो हो काठमाण्डौ । अब हामी केही दिन यहाँ घुम्नेछौं।’

किरणको मनमा एक प्रकारको अनौठो खुशी फैलियो । काठमाण्डौंका ती ठूला घरहरू, बत्तीहरूले सजिएका सडकहरू र ती भीडभाडले भरिएका बजारहरू उसलाई एक नयाँ संसारमा ल्याइदिएजस्तै लाग्यो । उसको बालमनले सोचेको काठमाण्डौंको सपना अब उसको सामु प्रकट भएको थियो ।

तर काठमाण्डौंको यो भव्यता र अन्जान माहौलले किरणको मनमा एक किसिमको डर पनि फैलाइरहेको थियो । गाउँमा जीवनको सरलता र शान्तिबाट अचानक यस सहरको चहलपहलमा आइपुग्दा, उसले आफुलाई अन्जान र असुरक्षित महसुस गरिरहेकी थिई । उसले बुवाको हातलाई बलियोसँग समात्दै आफ्नो मनको डरलाई दबाउन खोजी।

त्यो रात, बुवा-आमाले किरण लाई लिएर एक सानो होटलमा बास बस्ने निर्णय गरे । होटलको सानो कोठामा, किरणले पहिलो पटक बिजुलीको उज्यालोमा निदाउने अनुभव गरिन् । ऊ कोठाको झ्यालबाट बाहिरका झिलिमिली बत्तीहरू हेर्दै आफ्ना कल्पनाहरूमा हराउँदै निदाइ । उसले सपना देखी- बिहान उठ्नेबित्तिकै ऊ काठमाण्डौको प्रत्येक कुनामा घुम्नेछे, ठूला बजारहरूमा रमाउनेछ र आफ्नो गाउँका साथीहरूलाई देखाउने कुरा खोज्नेछ ।

अर्को बिहान किरण, बुवा र आमासँगै काठमाण्डौंको चहलपहलमा घुम्न निस्किन् । उनको पहिलो गन्तव्य भनेको प्रसिद्ध पशुपतिनाथ मन्दिर थियो । किरण ले कहिल्यै यति ठूलो मन्दिर देखेकी थिइन । मान्छेको भीड, धूपको सुगन्ध अनि घण्टाहरूको आवाजले उसको मनलाई पवित्रताले भरिदियो । बुवाले उसको सानो हात समात्दै मन्दिरका हरेक भागलाई देखाउँदै गए । किरण, आँखा ठूलो बनाउँदै हरेक दृश्यलाई मनभरि सोस्दै थिई ।

त्यसपछि, उनीहरू दरबारमार्गतर्फ लागे । दरबारमार्गको सडकमा, मानिसहरू हतारमा हिँड्दै थिए, सवारी साधनहरूको आवाजले वातावरणलाई कोलाहलमय बनाएको थियो। किरण ले पहिलो पटक यति धेरै मान्छेहरूको भीड देखी । उसलाई लाग्यो, सारा संसारको मान्छेहरू यहीँ आएका छन् । ऊ तिनका अनुहारहरू हेर्दै, कतै आफ्नो गाउँका मानिसहरू पो भेटिन्छन् कि भनेर खोज्न थालिन् । तर ती सबै अनुहारहरू अपरिचित थिए र किरण को मनमा अनौठो भय र असहजता फैलिन थाल्यो । तर बुवा-आमाको साथले उसलाई सुरक्षित महसुस गराइरहेको थियो । उनीहरू किरण लाई विभिन्न स्थानहरूमा लिएर जान्थे, बजारहरूमा घुमाउँथे अनि किरण ले कहिल्यै नदेखेका चिजहरू देखाउँथे । ऊ नयाँ चिजहरूलाई चाख मानी हेरिरहन्थी, तर मनको कुनामा एउटा डर पनि बिझाइरहेको थियो । काठमाण्डौंको अनौठो भव्यता र भीडले उसलाई सधैँभरि रमाइलो अनुभव गराउँछ भन्ने सोचेकी थिइन, तर त्यो भीडको विशालता र व्यस्तताले उसलाई आत्मिक रूपमा असुरक्षित बनाइरहेको थियो ।

काठमाण्डौको यात्रामा किरण ले जीवनको हरेक पललाई भरपुर रूपमा अनुभव गरिरहेकी थिई । तर उसको यो उत्साहलाई अनपेक्षित बिछोडको डरले बदलिदिने क्षण नजिकै आइरहेको थियो । उसलाई थाहा थिएन कि त्यो खुशीको यात्रा अचानक एक दर्दनाक यात्रामा परिणत हुनेछ, जहाँ उसले पहिलो पटक जीवनको अँध्यारो र एकान्तको अनुभूति गर्नेछ ।

तेस्रो भाग : हराउने क्षण र भय आरम्भ

काठमाण्डौंको चहलपहलमा रमाइरहेकी किरण एकाएक एउटा भयानक मोडमा आइपुगिन्, जुन क्षणले उसको जीवनलाई सधैँका लागि परिवर्तन गरिदियो । त्यो ब्यस्त दिनको अपराह्नमा, जब बुवा-आमाको साथमा ऊ काठमाण्डौंको भीडमा घुम्दै थिई, त्यसैबेला, एक क्षणमा सबै कुरा बदलियो ।

किरण ले आफ्नो बाल मस्तिष्कमा कल्पना गर्न पनि नसकेको परिघटना घट्यो । भीडभाड, ठूला ठूला सवारी साधनहरूको आवाज अनि काठमाण्डौंको कोलाहलले उसको ध्यान तानिरहेको थियो । बजारको चहलपहल, मानिसहरूको भीड अनि त्यहाँको हतारोले गर्दा ऊ केही समयका लागि अलमलिइ।

त्यो एउटा क्षण थियो, जब बुवाको हात उसको हातबाट छुट्यो । पहिले त उसले ध्यान दिइन, किनकि बुवा त सधैँ वरपर नै हुनुहुन्थ्यो, तर केही सेकेन्ड पछि, उसले आफूलाई एक्लै, अन्जान अनुहारहरूको भीडमा घेरिएको महसुस गरिन् । किरणको सानो हृदयमा एकाएक अनपेक्षित भय फैलियो ।

उसले छिटोछिटो बुवाको हात खोज्न थाली, तर जतिजति समय बित्दै गयो, त्यतिउति उसको डर बढ्दै गयो । मानिसहरूको हुलमुलमा ऊ बुवाको अनुहार खोज्न थालिन्, तर ती सबै अपरिचित देखिन्थे । अब ऊ आफ्नो बुवा-आमालाई भेट्न सक्दिन भनेर सोच्दा, किरणको बाल मनमा एउटा असहायताको भावना भरिन थाल्यो ।

किरणले आफूलाई चारैतिरबाट अपरिचित मान्छेहरूले घेरेको अवस्थामा पाई । ऊ त्यहाँ एक्लै, साना खुट्टाहरूले हतार हतार दौडिन थाली, तर मान्छेको भीडमा ऊ अझ बढी हराउन थाली । ‘बुवा ! आमा !’ भनेर ऊ रोइकराई गरिरहेकी थिई, तर उसको बालआवाज त्यो भीडको कोलाहलमा बिलकुलै हरायो ।

आँसुका भेलले उसको आँखा धुन्धले भरिए अनि डरले थरथर काँप्दै ऊ एउटा कुनामा गएर थकित भएर बसि । ऊ भुइँमा बसेर आफ्नो सानो शरीरलाई समेटेर रोइरहिन् । ऊ आफ्नो बुवा-आमालाई भेट्न नपाउने डरले भरिइरहेकी थिई र उसको मनमा केवल एक मात्र कुरा गुञ्जिरहेको थियो- अब के हुन्छ ?

काठमाण्डौको विशाल सहरमा, किरण ले आफुलाई पूर्ण रूपमा हराएको महसुस गरिन । सधैंभरि सुरक्षित रहेको उसको बाल्यकालको सानो संसार अब बिलकुलै टुक्रिएको थियो । ऊ, जो केही समयअघि सम्म बुवा-आमाको साथमा सुरक्षित महसुस गरिरहेकी थिई, अब एकाएक यस सहरको अन्जान भीडमा हराइसकेकी थिई ।

उसको मनमा भयको तीव्र लहर फैलियो र ऊ आफैंलाई कसरी यस अन्जान ठाउँमा सुरक्षित राख्ने भनेर सोच्न थाली । तर त्यो सानो बाल मस्तिष्कले यस्तो भयावह परिस्थितिको सामना कसरी गर्ने भन्ने कुरा बुझ्न सक्दैनथ्यो ।

किरण को यो पहिलो भय, जो उसले काठमाण्डौंको भव्यता भित्र अनुभव गरिन, उसको जीवनको सबैभन्दा ठूलो त्रासदीको सुरुवात थियो । त्यो क्षणले उसको बाल्यकाललाई सधैंका लागि छोड्न नदिने एक गहिरो छाप छोडिदियो। उसले काठमाण्डौंलाई जुन सपना देखेकी थिई, त्यो अब एक दुःस्वप्नमा बदलिएको थियो ।

त्यो हराएको क्षण अनि त्यसपछि आएको पहिलो भय, किरण को जीवनमा एउटा नयाँ अध्यायको सुरुवात थियो, जहाँ ऊ अबोध बालिकाबाट एक्लो र भयभीत आत्मा बन्न पुगेकी थिई । काठमाण्डौंको यो अन्जान भीडमा हराएर, किरण ले आफ्नो सारा संसार गुमाएजस्तै महसुस गरिन् ।

पीडाको सुरुवात र भय – उत्सर्ग

काठमाण्डौंको चहलपहलमा हराएको त्यो पहिलो क्षणले किरण को जीवनमा पीडाको एक यस्तो गहिरो शुरुवात गर्यो, जसको अडानमा उसले आफूलाई भताभुङ्ग भएको पाई । उसले बुवा(आमालाई खोज्न अन्तिम प्रयास स्वरूप आफ्नो सबै शक्ति लगाएर दौडिन थाली, तर जतिजति ऊ दौडिन्, त्यतिउति भीडमा अझ गहिरो डुब्दै गइन् । सहरको ठूला, भीडभाडले भरिएका सडकहरू उसलाई अकल्पनीय भयले भरिन थाल्यो।

उसले कतै नजान्ने तरिकाले घुम्न थाली । आँसुले भरिएका आँखा, थरथराइरहेका खुट्टाहरू र हरेक पलमा बढ्दै गएको असहायपनले किरणलाई पूर्ण रूपमा कमजोर बनायो । सहरको विशालता, अपरिचित अनुहारहरूको भीड र तिनीहरूको हतारोले उसलाई एउटा यस्तो संसारमा धकेलिदियो, जहाँ ऊ एक्लै थिई- अपूर्ण, अलमलिएको अनि पूर्ण रूपमा असहाय ।

किरण को बाल मस्तिष्कले यो त्रासदीलाई बुझ्न असमर्थ थियो । उसले जीवनमा कहिल्यै यस्तो पीडा महसुस गरेकी थिइन। गाउँमा, ऊ सधैँ बुवा-आमाको साथ सुरक्षित र संरक्षित थिई, तर अहिले उसले आफूलाई एक अन्जान, अँध्यारो र असुरक्षित संसारमा फसेको महसुस गरिन् । काठमाण्डौंको यो भव्यता, जो केही समय अघि सम्म उसको बाल्यकालको सपना थियो, अब उसको जीवनको सबैभन्दा ठूलो त्रासदीको प्रतीक बनिसकेको थियो ।

पीडाको पहिलो लहरले उसलाई पुरै आफ्नो कब्जामा लियो । उसले बुवाको हात समात्ने प्रयास गरिन्, तर त्यो अब सम्भव थिएन । भीडमा हराएको अनुभवले उसलाई एक्लोपनको गहिरो खाडलमा धकेलिदियो । अब उसको वरिपरि न त बुवाको ममतामयी स्पर्श थियो, न त आमाको न्यानो काख ।

पीडाको यो सुरुवातले उसको सानो हृदयलाई बिचलित पारिदियो । उसको बाल मनमा अनगिन्ती प्रश्नहरू उठ्न थाले- अब म कहाँ जाने ? बुवाआमा कहाँ छन् ? के म अब कहिल्यै आफ्नो घर फर्कन सक्छु ? तर कुनै पनि उत्तर उसलाई प्राप्त भएन, केवल उसले महसुस गर्न सक्ने थियो- दुःख, डर अनि अनिश्चितता ।

काठमाण्डौंको अन्जान सहरमा, किरण अब एक अबोध बालिका होइन, तर एक बिछोडिएकी, आत्तिएकी र आफ्नो परिवारको खोजीमा भौतारिएकी आत्मा बनिसकेकी थिई । त्यो पीडाको क्षणले उसको बाल्यकालको सबै उज्यालो सपनाहरूलाई अन्धकारमा बदलिदियो । उसको मनमा गहिरो धक्का लाग्यो अनि किरण ले आफुलाई पूर्ण रूपमा हराएको महसुस गरिन्। पीडाको यो सुरुवातले उसको जीवनको सबैभन्दा कठिन यात्राको थालनी गरिदियो- एउटा लामो, एक्लो अनि दुःखदायी यात्राको । काठमाण्डौंको सहरमा, किरणको जीवन अब सधैँका लागि बदलिने अवस्थामा थियो, जहाँ उसले आफ्नो बालपनलाई अकल्पनीय पीडामा गुमाउनु पर्नेछ ।

किरण र उसका बुबाआमा – बिछोडको मनस्थिति

किरण र उसका बुबा–आमाको बिछोड त्यो अनपेक्षित क्षण थियो, जसले उसको जीवनको धरोहरलाई सधैँका लागि बदलिदियो । काठमाण्डौंको विशाल भीडभाडमा, त्यो व्यस्त साँझ, किरण ले आफ्नो बुवाको हात गुमाइन् र उसले त्यस दिन सम्म कहिल्यै महसुस नगरेको भयको सामना गरिन ।

किरण का बुवा र आमा, जो सदैव उसको संरक्षणको प्रतीक थिए, त्यो क्षणमा आफूले मुनिका किरणलाई हराउँदै गएको थाहा पाउँदा आत्तिए । उनीहरू केही समयको लागि अचेतझैं भए, तर तुरुन्तै किरण लाई खोज्न हरसम्भव प्रयास गर्न थाले । आमा, जसको काख किरण का लागि संसारकै सुरक्षित स्थान थियो, अब छोरीको अनुपस्थितिमा पूर्ण रूपमा विचलित भइन् । बुवा, जसको हातले सधैँ किरण लाई सुरक्षित राख्थ्यो, अब त्यो हातलाई उसले कहिल्यै भेट्न नसक्ने डरले छोप्न थाल्यो ।

भीडको चापमा, बुवा-आमाले आफूलाई जसोतसो सम्हाल्दै किरणको नाम पुकार्न थाले । ‘किरण ! किरण !’ उनीहरूको आवाज डर, निराशा र असहायपनले भरिएको थियो । उनीहरूले किरण लाई खोज्नका लागि सहरका हरेक कुना-किनारलाई खोजे, तर किरणको कुनै अत्तोपत्तो पाउन सकेनन् ।

आमाको आँसु निथ्रुक्क भिजेको अनुहारले उनको पीडा स्पष्ट रूपमा झल्कायो । बुवा पनि शोकमा डुब्दै, आत्तिँदै, किरण लाई खोज्दै यहाँदेखि त्यहाँ दौडिन थाले । उनीहरूको हरेक प्रयास विफल हुँदै गयो र उनीहरू सहरको विशालता र अन्जान भीडको सामना गर्न असमर्थ भए । किरण का बुवा-आमाले छोरीलाई नपाउँदाको पीडालाई सहनै नसक्ने गरी महसुस गरे । उनीहरूले कल्पनासम्म गरेका थिएनन् कि काठमाण्डौंको यो यात्रा, जुन रमाइलो र जीवनभरको स्मरणीय अनुभव बन्ने थियो, यो कहिल्यै नसकिने दुःस्वप्नमा बदलिनेछ ।

आफ्ना प्रिय छोरीबाट अलग भएको त्यो क्षण, उनीहरूको हृदयमा एक अकल्पनीय शोकको लहर फैलियो । उनीहरूले किरण लाई नदेख्दाको असहायपन, निराशा अनि तीव्र पीडा महसुस गरे, जुन भावना शब्दहरूमा वर्णन गर्न पनि कठिन छ ।

किरणका बुवा-आमाको लागि यो बिछोड केवल एक शारीरिक दूरीको बिछोड मात्र थिएन, यो भावनात्मक रूपमा पनि पूर्ण रूपमा विनाशकारी थियो । उनीहरूको जीवनमा किरण नै केन्द्रबिन्दु थिई र उसको अनुपस्थितिमा, उनीहरूको संसार शून्यतामा डुब्न थाल्यो ।

किरणको बाल्यकालको यो दुर्घटना, बुवा-आमासँगको बिछोडको यो क्षण, उसको जीवनको सबैभन्दा ठूलो त्रासदीको सुरुवात थियो । काठमाण्डौंको विशाल सहरमा, एक अनजान भीडमा, उसले आफ्नो सारा संसार गुमाएको महसुस गरिन् र बुवा-आमाले आफ्नो प्रिय छोरीलाई गुमाएको पीडा संगाल्दै, सहरका हरेक कोना खोजिरहे।

तर यो बिछोड, जसले किरणलाई भावनात्मक रूपमा बिखन्डित गरिदियो, उसको जीवनको यात्रामा सबैभन्दा कठिन चुनौतिहरूको सुरुवात थियो । बुबाआमाको ममतामयी सुरक्षा बिना, अब उसले यो अनजान संसारको सामना गर्नुपर्नेछ, जहाँ हर कदममा पीडा, डर र असुरक्षाको सामना गर्नु पर्नेछ ।

चौथो भाग : हराएका वर्षहरू – ३५ वर्षको बिछोड

किरणको जीवनले त्यो अकल्पनीय मोड लिएको दिन, जब ऊ काठमाण्डौको भीडमा हराइन, त्यो घटना केवल एक क्षणिक दुर्घटना थिएन। त्यो क्षणले उसको सम्पूर्ण जीवनलाई बदलिदियो र उसको परिवारसँगको बिछोड ३५ वर्ष लामो भयो ।

किरण का बुवा-आमा, जसले छोरीलाई पाउन सक्ने सबै प्रयास गरे, त्यस दिन देखि नै विफल भए । उनीहरूले काठमाण्डौंका हरेक चोक, हरेक मन्दिर, हरेक बजारमा छोरीको खोजीमा दिनरात बिताए । प्रहरीमा जानकारी दिए, विज्ञापन पोस्ट गरे, हरेक सम्भावित ठाउँमा सोधपुछ गरे । तर किरण को कुनै पत्तो लागेन ।

समय बित्दै गयो, तर बुवा-आमाको मनले कहिल्यै आशा गुमाएन । छोरी जीवित छे र एक दिन घर फर्केर आउनेछ भन्ने विश्वासले उनीहरूको हृदयलाई थामिरहेको थियो । तर दिनहरू महिना बने, महिना वर्ष बने र वर्षहरूले दशकहरूको रूप लियो ।

किरण ले भने आफ्नो बाल मस्तिष्कमा त्यो घटना कहिल्यै बिर्सन सकिन । हराएको क्षणले उसको बाल्यकालको निर्दोषतालाई सधैँका लागि खोसेर लग्यो । काठमाण्डौको अनजान गल्लीमा, उसले जीवनको सबैभन्दा कठोर यथार्थलाई गुमाउनु पऱ्यो ।

हराएको केही दिनपछि, किरण लाई एक परोपकारी व्यक्तिले भेटेर उनलाई एउटा टाढाको गाउँमा लगे । ती व्यक्तिले किरण लाई आफ्नो परिवारमा समाहित गरे, तर उसले आफ्नो अतीत, आफ्नो परिवारको सम्झनालाई कहिल्यै भुल्न सकिन । ती व्यक्तिले किरण लाई आफ्नो सन्तानको रूपमा पालनपोषण गरे पनि, उसको बाल मनमा बुबाआमाको माया र काखको कमी सधैँ खट्किरह्यो ।

तर समयको साथमा, किरणले आफ्नो विगतलाई मनको गहिराइमा दबाएर राख्न थालिन् । उनले नयाँ जीवनमा आफुलाई समाहित गरिन्, तर मनको कुनामा सधैँ आफ्ना बुबाआमा, गाउँ र बाल्यकालको सम्झना बाँकी रह्यो । उनले आफूलाई सम्हाल्दै नयाँ परिवेशमा जीवन जिउन थालिन्, तर त्यो ३५ वर्षसम्मको बिछोडले उनको जीवनलाई पूर्ण रूपमा पुनः परिभाषित गरिदियो ।

दशकहरू बिते र किरण अब बूढी भइसकिन् । तर बुवा-आमाको प्रतिक्षा किरणको हृदयमा सधैँ जीवित रहिरह्यो । समयले उनको शारीरिक अवस्थामा परिवर्तन ल्याए पनि, मनको गहिराइमा रहेको त्यो आशा कहिल्यै मरेन ।

पाचौं भाग : पुनर्मिलनको क्षण

३५ वर्षको बिछोडपछि, किरणले अन्ततः आफ्नो बुवा-आमासँग पुनर्मिलनको क्षणलाई जीवनमा सुखद अनुभव गर्न पाइन् । यो क्षण केवल एक भेट मात्र थिएन, बरु यो समयले खाइदिएको सपना, आशा र ममताको पुनर्स्थापना थियो ।

किरणले जीवनको अनन्त यात्रामा थकित हुँदै, जब अन्ततः आफ्नो जन्मस्थान, आफ्नो वास्तविक घरको दर्शन गर्न पाइन्, त्यो क्षण उनको हृदयमा एउटा गहिरो तरङ्ग फिजियो । त्यो दिन, काठमाण्डौंको अनन्त विशालतामा हराइरहेको आफ्नो बाल्यकाललाई पुनः प्राप्त गर्ने प्रयासजस्तै उनलाई महसुस भयो- एक सघन भावनाको आरोह-अवरोह, जहाँ हराएको अतीतको प्रत्येक छायाले उनको मनको गहिराइमा पुनः उज्यालो दिने प्रयत्न गरिरहेको थियो । हरेक गल्ली, हरेक मोड, उनलाई आफ्नो सानो बालापनको आभास गराउँदै थियो, जस्तो कि उनले त्यहाँ केही नछोडेकी थिइन्, केवल समयको धुलोले ती स्मृतिहरूलाई लुकाएको थियो । यो फर्काइ, केवल एक भौतिक यात्रा थिएन, यो त उनको आत्माको एक गहिरो खोज थियो- अस्तित्वको त्यो कुनै कुनामा लुकेर बसेको निस्वार्थ सत्य, जसले उनलाई पुनः आफ्नो बाल्यकालको निर्दोषता भेट्ने अवसर प्रदान गरेको थियो । गाउँमा आएका परिवर्तनहरू स्पष्ट देखिन्थे- साना घरहरू, नयाँ अनुहारहरू, तर उनलाई अझै पनि त्यही गाउँको एक कुनामा बसेर हरेक साँझ बुवाको कुराकानी सुन्दै, आमाको हातबाट पकाएको परिकार खाँदै बिताएको समय याद आयो ।

किरणले एक मनले सोचेकी थिइन् कि अब उनका बुवा-आमा त्यहाँ भेटिने छैनन् । उनले आफ्ना बुवा-आमाको बारेमा सोधपुछ गरिन् । गाउँलेहरूले उनलाई एक छक्क पार्ने खबर दिए- उनीहरू अझै जीवित थिए, बुढेसकालले झुरुक्क परेका, तर तिनीहरूको हृदयमा एक आशा बाँकी थियो ।

जब किरण, आफ्नो बुवा-आमाको घरको ढोकामा पुगिन्, उनको मन एकाएक थरथराउन थाल्यो । यो नै त्यो घर थियो, जहाँ उनी सानैमा बुवा-आमाको काखमा खेल्दै हुर्केकी थिइन् अनि यो नै त्यो ढोका थियो, जसबाट उनी एक दिन सहरको यात्रा गर्न निस्केकी थिइन्, जुन यात्रा कहिल्यै बिर्सिन नसकिने थियो ।

किरणले ढोका खोलेर भित्र छिरेकी थिइन्, घर भित्रको दृश्यले उनलाई अचेतजस्तै बनायो । त्यहाँ उनका बुवा-आमा, एकदमै बुढा, तर अझै पनि एकअर्काको साथमा, चुपचाप बसेका थिए । उनीहरूको अनुहारमा उमेरले ल्याएको झुरूप्पीहरू थिए, आँखाहरूमा जीवनले थोपरेका दुःखका छापहरू, तर पनि किरणको पुनर्मिलनको आशाले उनीहरूको हृदयमा जीवन्तता बाँकी थियो ।

किरणलाई देख्नेबित्तिकै उनीहरू अचम्मित भए । बुवाले टोलाएर हेरिरहे, आमा आँसुका भेलले आफ्नो आँखाको दृष्टि धुमिल बनाउँदै, किरण लाई नजिक बोलाउन थालिन् ।

किरणले आफूलाई नियन्त्रणमा राख्न सकिनन् । उनी दौडिएर आमाको काखमा लडी अनि बुवाको हात समातिन् । ‘आमा ! बुवा !’ उनको आवाजमा ३५ वर्षको पीडा, तडप अनि अदम्य माया मिसिएको थियो । आमाले छोरीलाई अँगालोमा कस्सिएर समातिन् र बुवाले किरण को टाउकोमा हात राख्दै बिस्तारै आँसु पुछे ।

ती क्षणहरूले किरण का लागि सबै समयका घाउहरूमा मलम लगाएजस्तै भए । ३५ वर्षसम्मको तडप, विछोड अनि अनिश्चितताको अन्त्य भयो । किरण, जसले जीवनमा कहिल्यै कल्पना पनि गरेकी थिइनन् कि यस्तो पुनर्मिलन सम्भव छ, उनी त्यो क्षणलाई कल्पनाभन्दा बाहिरको आश्चर्यले भरिएको मान्दै थिइन् ।

बुवाले लामो समयपछि छोरीलाई हेर्दै एक्कासि सम्झिए, ‘तँ मेरी किरण नै होस्, हामीले तेरै लागि कति धेरै समय पर्ख्यौं ।’ आमा, जो खुशीले आँसु पुछ्दै थिइन्, छोरीको अनुहारमा आफ्नो जवानीका दिनहरूको झलक देखेर भावविह्वल भइन् । पुनर्मिलनको त्यो क्षणले समयलाई पार गरेर तीनै जनालाई एकअर्कासँग पुनः जोडिदियो । ३५ वर्षको बिछोडले किरणका बुवा-आमालाई बुढ्यौलीको गहिरो चिह्न लगाइदिएको थियो, तर त्यो पुनर्मिलनको क्षणले उनीहरूको हृदयलाई फेरि एकपल्ट जीवन्त बनाएको थियो ।

किरणका लागि यो पुनर्मिलन केवल एक आनन्दको क्षण थिएन, बरु यो जीवनको सबैभन्दा ठूलो उपहार थियो । उनले आफ्नो जीवनको सबैभन्दा गहिरो पीडालाई पराजित गरेकी थिइन र अन्ततः आफ्ना बुवा-आमाको ममताको काखमा शान्ति बिसाउन पाएकी पाईन् । यो पुनर्मिलनले उनीहरूको जीवनलाई पुनः नयाँ आशा, माया, र सुखको रंगमा रंगाइदिएको थियो । तीनै जना, बुवा, आमा र किरण, एकअर्काको काखमा समाहित भएका थिए । किरणले आफूलाई सानो बालिका जस्तै महसुस गरेकी थिइन, जो फेरि आफ्ना बुवा-आमाको ममताको काखमा सुरक्षित थिइन् । त्यो क्षणको माया, खुशी, अनि एकअर्कासँग पुनः जोडिएको सम्बन्धले किरण, उनका बुवा-आमा, अनि समयले खाइदिएको सबै पीडाहरूलाई बिर्साइदिएको थियो । यो क्षण उनीहरूको जीवनको सबैभन्दा प्रिय क्षण थियो, जहाँ सबै दुःख, पीडा, र बिछोडको अनुभव केवल एउटा मीठो सम्झनामा बदलिएको थियो ।

जीवनले कहिलेकाहीं अकल्पनीय मोड लिन्छ, जसले हृदयलाई चिराचिरा पार्छ र आत्मालाई थकित पार्छ, तर यो कथा यस्तो प्रमाण हो कि साँचो प्रेम र ममताले समयको कुनै पनि सीमालाई अतिक्रमण गर्न सक्छ । किरणको ३५ वर्षको कठोर यात्रा, पीडाको पछि पनि, अन्ततः एक सुखद उपसंहारमा पुगेको थियो । बुवा-आमाको अटूट माया, जसले हरेक कठिनाईमा किरणलाई हृदयको कुनै कुनामा थामेर राखेको थियो, उसलाई हराएको बाटोबाट पुनः फिर्ता ल्याउनको कारक बन्यो । त्यो ममता, जुन समयको कुनै पनि कठोर परिक्षामा कहिल्यै थाकेन, अन्ततः उनीहरूको पुनर्मिलनको कारण बन्यो ।

जीवनले किरणलाई भोग्न दिएको ती सबै पीडा र विछोडका बावजूद, अन्ततः ममताले हृदयमा राखेको अमिट छापले नै किरणलाई आफ्नो जरा, आफ्नो अस्तित्व फेला पार्ने सार्थक साहसिक यात्रा बन्यो । यो कथा, एक जीवन्त प्रमाण हो कि जीवनको कुनै पनि संघर्ष, समयको कुनै पनि अवरोध, साँचो प्रेमको अगाडि निरर्थक बन्न पुग्छ ।

जय मातृभूमि !

नरोत्तम श्रेष्ठका अन्य लेखहरू :

आरक्षण : बङ्गलादेशबाट नेपालले सिक्नुपर्ने दश पाठ

देवी प्रतिभा : धर्मनिरपेक्षता र उपेक्षा

नेपाली सेना : विचलित कि कर्तव्यपरायण ?

गोवध र धर्मनिरपेक्षता

श्रमिक दिवसको दर्जन शुभकामना !

राजनीतिक वितृष्णा : न्यून मतदान

‘कोरोना-कहर’का अवसरहरू

पहिचान र एकताको प्रतीक- ॐ