✍ सरोज अर्याल

पश्चिमी मिडियाले ‘इरान कमजोर भयो’ भन्ने भाष्य अघि सार्ने, सामाजिक सञ्जालमा ‘अब सबै सकियो’ भन्ने दाबी फैलिने – यस्ता दृश्यहरू नयाँ होइनन् । तर युद्धको वास्तविकता प्रचारभन्दा जटिल हुन्छ ।

इरानले चार दशकभन्दा बढी समयदेखि प्रतिबन्ध, दबाब र सुरक्षा चुनौतीको सामना गर्दै सैन्य पूर्वतयारीलाई प्राथमिकता दिएको छ । मिसाइल, ड्रोन, साइबर क्षमता र क्षेत्रीय साझेदार समूहहरूमा लगानी – यी सबैले उसलाई ‘प्रतिरोधको रणनीति’ (deterrence) बनाउने बाटो दिएको देखिन्छ ।

तर, ‘परमाणु बम बाहेक सबै तयार’ जस्ता दाबीहरू प्रायः राजनीतिक भाष्य वा अपुष्ट सूचनामा आधारित हुन्छन् । यथार्थमा परमाणु कार्यक्रम, निरीक्षण र कूटनीतिक वार्ताहरू अन्तर्राष्ट्रिय निगरानीमा चलिरहेका विषय हुन् । युद्धमा कसले कति क्षति पुर्‍यायो भन्ने कुरा पनि तत्कालीन रिपोर्टहरूभन्दा पछि स्पष्ट हुन्छ ।

Israel र United States : गलत आँकलन कि रणनीतिक दबाब ?

के अमेरिका र इजरायलले इरानलाई कम आँके ?
इतिहास भन्छ- मध्यपूर्वमा ‘गलत आँकलन’ (miscalculation) ले धेरै युद्धहरू चर्किएका छन्।
• इजरायलको सुरक्षा रणनीति प्रायः ‘पहिलो प्रहार र तत्काल प्रतिकार’मा आधारित रहँदै आएको छ।
• अमेरिकाले आफ्ना साझेदार देशहरू र सैन्य बेसहरूको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिन्छ।

तर अर्कोतर्फ, इरानले ‘सीधा युद्ध होइन, बहुआयामिक दबाब’को रणनीति अपनाएको मानिन्छ – क्षेत्रीय समूह, ड्रोन-मिसाइल, र कूटनीतिक सन्देशहरू मार्फत ।

साइप्रस वा अन्य युरोपेली बेसमा भएको भनिएका आक्रमणहरूबारे आउने सूचनाहरू प्रायः पुष्टि-अपुष्टिको चरणमा हुन्छन् । युद्धकालमा दुवै पक्षले मनोवैज्ञानिक युद्ध (propaganda) चलाउँछन् – यसले जनमत प्रभावित गर्छ, तर तथ्य सधैं स्पष्ट हुँदैन ।

मध्यपूर्वमा नेपालीहरूको पीडा : हाम्रो वास्तविक चिन्ता

करिब २०-२५ लाख नेपालीहरू खाडी र मध्यपूर्वका देशहरूमा श्रम गरिरहेका छन् ।
युद्ध चर्किँदा-
• रोजगारी अस्थिर हुन्छ
• तलब, सुरक्षा र बसोबास जोखिममा पर्छ
• घरमा रहेका परिवारहरू चिन्ताले जल्छन्

हामी टाढा बसेर समाचार हेर्छौं, तर हाम्रा दाजुभाइ-दिदीबहिनीहरू त्यही भूमिमा पसिना बगाइरहेका छन् ।
युद्धले शक्तिशाली राष्ट्रहरूको रणनीति देखाउँछ, तर सर्वसाधारणको आँसु कहिल्यै देखाउँदैन ।

✦ ✦

युद्धको निष्कर्ष : जित कसको, हार कसको ?

युद्धमा “जित” घोषणा हुन सक्छ, तर वास्तविक हार मानवताको हुन्छ ।
• शहरहरू ध्वस्त हुन्छन्
• अर्थतन्त्र धराशायी हुन्छ
• निर्दोष नागरिकको जीवन जोखिममा पर्छ

तपाईंले लेख्नुभएको जस्तै – हामी बुद्धको शान्तिभूमिका नागरिक हौं । Gautama Buddha ले सिकाएको बाटो प्रतिशोध होइन, संयम र करुणा हो ।

मध्यपूर्व जल्दा हामी यहाँबाट क्रोध वा समर्थनको नारा होइन – शान्तिको कामना मात्र गर्न सक्छौं ।
राजनीतिक शक्तिहरूको खेलमा आम नागरिक सधैं मोहरा बन्छन् ।

अन्तिममा,

यदि समाचारमा देखिएको सबै सत्य हो भने, इरानले प्रतिकार गरिरहेको हुन सक्छ ।
यदि प्रचार मात्र हो भने, यो मनोवैज्ञानिक युद्ध हो ।

तर जुनसुकै सत्य भए पनि-
हाम्रो काम युद्धको समर्थन गर्नु होइन,
हाम्रो आवाज शान्तिको पक्षमा उठाउनु हो ।

मध्यपूर्वको आगोमा पसिना बगाउने नेपालीहरूको सुरक्षाको कामना गरौं ।
विश्वका नेताहरूले शक्ति प्रदर्शन होइन, संवाद रोजून् भन्ने प्रार्थना गरौं ।

किनकि अन्ततः
युद्धले सीमा कोर्छ,
तर शान्तिले भविष्य बनाउँछ।