भारत भ्रमणपछि राजा ज्ञानेन्द्र स्वदेश फिर्ता

✍ सरोज अर्याल

छिमेकी राष्ट्र भारतको निजी तथा शिष्टाचार भ्रमण पूरा गरी राजा ‘श्री ५ ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाहदेव’ स्वदेश फर्किनुभएसँगै नेपालको राजनीतिक वृत्त पुनः तरंगित भएको छ । सामान्य देखिने यो स्वदेश फिर्ती केवल औपचारिक यात्रा समाप्ति मात्र होइन, देशभित्र गहिरिँदै गएको असन्तोष, निराशा र विकल्पको खोजीसँग गाँसिएर हेर्न थालिएको छ ।

राजनीतिक दलहरूबीच सत्ता समीकरणको खेल, व्यापक भ्रष्टाचार, सुशासनको अभाव, बढ्दो बेरोजगारी, युवा पलायन र कमजोर राष्ट्रिय आत्मविश्वासको बीचमा राजसंस्थाको भूमिकाबारे बहस फेरि सतहमा आएको देखिन्छ ।

✦✦✦

बढ्दो जनआक्रोश र ‘अब के?’ भन्ने प्रश्न

पछिल्ला वर्षहरूमा जनताले गरेको बलिदान र देखेको सपना बीच ठूलो खाडल देखिन थालेको छ ।
संघीयता, गणतन्त्र र बहुदलीय प्रणालीले स्थायित्व, सुशासन र समृद्धि दिन नसकेको अनुभूति व्यापक हुँदै गएको छ ।
• लाखौँ युवा रोजगारीका लागि विदेश पलायन
• किसान उत्पादन बेच्न नसक्ने, उपभोक्ता महँगीले थिचिएको
• सहकारी ठगी, नीतिगत भ्रष्टाचार, दण्डहीनता
• राष्ट्रियता र सार्वभौमिकतामाथि प्रश्न

यी सबै कारणले नागरिक मनमा एउटै प्रश्न उब्जिएको छ-
‘देशलाई कसले सम्हाल्ने ?’

✦✦✦

श्री ५ ज्ञानेन्द्र : मौन तर निरन्तर प्रतीक

श्री ५ ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाहदेवले विगत १८ वर्षदेखि प्रत्यक्ष राजनीतिक भूमिकाबाट टाढा रहँदै आए पनि,
उहाँको मौन उपस्थिति नै धेरैका लागि विकल्पको प्रतीक बनेको छ ।

राजसंस्थाका समर्थकहरू भन्छन्-

‘राजा चुनाव जित्न होइन, देश जोगाउन हुन्छ ।’
‘सत्ता होइन, राष्ट्र केन्द्रमा हुने व्यवस्था चाहिएको हो ।’

उहाँको भारत भ्रमणपछि स्वदेश फिर्तीलाई धेरैले सामान्य घटनाभन्दा फरक अर्थमा व्याख्या गरिरहेका छन् । सामाजिक सञ्जाल, चिया पसलदेखि बौद्धिक छलफलसम्म ‘राजसंस्था पुनर्विचार’ को बहस पुनर्जीवित भएको छ।

✦✦✦

तेस्रोपटक गद्दी आरोहण ? भावनात्मक नारा कि राजनीतिक यथार्थ ?

‘अब विलम्ब नगरौँ, जनता जुरुक्क उठौँ’
‘ज्ञानेन्द्र सरकारको तेस्रोपटक गद्दी आरोहण गराऔँ’

यी नारा भावनात्मक रूपमा शक्तिशाली छन् । तर यिनले गम्भीर राष्ट्रिय संवादको आवश्यकता पनि औँल्याउँछन् ।

विश्लेषकहरू भन्छन्-
• यो आह्वान हतारो होइन, बहसको विषय हो
• समाधान हिंसा वा अव्यवस्थाबाट होइन, शान्तिपूर्ण जनचेतना र संवैधानिक मार्गबाट खोजिनुपर्छ
• जनता स्वयं निर्णायक हुने प्रक्रिया आवश्यक छ

राजसंस्थाको पुनर्स्थापना होस् वा नयाँ राजनीतिक सुधार-
जनताको सार्वभौम निर्णय नै अन्तिम हुनुपर्छ।

✦✦✦

निष्कर्ष : देश बचाउने बहस अब टार्न सकिँदैन

श्री ५ ज्ञानेन्द्रको स्वदेश फिर्तीले एउटा कुरा स्पष्ट बनाएको छ-
देश गम्भीर मोडमा छ।

यो केवल राजा बनाउने वा हटाउने बहस होइन ।
यो हो-
• राज्यको चरित्र कस्तो हुने ?
• नेतृत्व कसरी जवाफदेही बनाउने ?
• राष्ट्रियता, संस्कार र भविष्य कसरी जोगाउने ?

अब मौन बस्ने समय होइन ।
तर तोडफोड गर्ने समय पनि होइन ।

👉 शान्तिपूर्ण चेतना, जिम्मेवार बहस र राष्ट्र केन्द्रित सोच
👉 जनताको मत सर्वोपरि हुने स्पष्ट मार्गचित्र

देश बचाउने संघर्ष नारा मात्र होइन, विवेकपूर्ण निर्णयबाट जितिन्छ ।